Senatoren krijgen het warm onder hun dubbele petten

Eerste Kamerleden in het nauw door hun functies in het dagelijks leven

Een stroom aan reacties kwam binnen op de eigenlijk voorspelbare uitspraak van de voorzitter van Bouwend Nederland dat hij blij was met het deze week gesloten woonakkoord. Met name het lage btw-tarief voor renovaties kan de bouwsector een stimulans geven. "Positief", zei hij dus. Opmerkelijk, vonden vele anderen.

De voorzitter van Bouwend Nederland, Elco Brinkman, is namelijk ook Eerste Kamerlid voor het CDA. En de christen-democraten waren in de Tweede Kamer helemaal niet blij dat het kabinet van VVD en PvdA met D66, ChristenUnie en SGP ging onderhandelen over de hervormingen van de woningmarkt. CDA-partijleider Sybrand Buma wees het akkoord af.

Met de pet op van CDA-senator was Brinkman ook niet meer zo welwillend. Hij noemde de heffing voor corporaties een maatregel die niet direct op zijn goedkeuring kan rekenen. Doordat de woonplannen dankzij D66, ChristenUnie en SGP waarschijnlijk toch op een meerderheid kan rekenen in de Eerste Kamer, kan Brinkman en zijn CDA-fractie echter zonder gevolgen voor de bouwsector tegen stemmen.

Dat is ook niet uitgesloten. We weten het begin maart, want iedereen zal meekijken. Daar ligt direct het grote verschil tussen de Eerste Kamer van vóór 2010 en daarna. Voordat het minderheidskabinet van VVD en CDA aantrad, werd er eigenlijk nooit zo gelet op de Eerste Kamer. Maandenlang konden senatoren in alle rust en op afstand de wetten op hun merites beoordelen.

Zelfs als ze op een of andere manier toezeggingen van ministers afdwongen, was daar nauwelijks aandacht voor. Tegenwoordig is door de afhankelijkheid van de oppositie bijna elke wetsbehandeling in de Eerste Kamer spannend. De schijnwerpers staan vol op de senaat gericht, waardoor er ook plots vraagtekens worden geplaatst bij de banen en functies die de Kamerleden in het dagelijkse leven hebben.

Zo zit D66-Eerste Kamerlid Thom de Graaf in een denkbeeldige spagaat nu hij als voorzitter van de HBO-raad toch echt niet achter het leenstelsel voor studenten kan staan. "Als de studiebeurs wordt afgeschaft, blijven tienduizenden jongeren weg van het hbo", vreest De Graaf. Iets wat zijn partij weerspreekt.

In de Eerste Kamer rekent het kabinet vooralsnog op de steun van GroenLinks en D66. Hun tien zetels zijn genoeg voor een meerderheid, maar elke stem telt wel. De Graaf nam begin dit jaar al wat gas terug. "Als een vorm van leenstelsel politiek onvermijdelijk is, laten we dan samen met studenten en instellingen naar de beste manier kijken", zei hij.

Daarna benadrukte de woordvoerder van De Graaf dat de media toch echt onderscheid moeten maken tussen wat hij zegt als voorzitter van de HBO-raad en als D66-senator. Maar steeds vaker vinden mensen het lastig dat onderscheid te zien. Nu het doorgaan van het leenstelsel kan afhangen van één stem, zijn alle ogen gericht op De Graaf.

Sommige senatoren wordt het wat te heet onder de dubbele petten. De fractievoorzitter van de PvdA in de Eerste Kamer, Marleen Barth, stopt binnenkort als voorzitter van GGZ Nederland, de brancheorganisatie van instellingen in de geestelijke gezondheidszorg. Het vorige kabinet wilde een eigen bijdrage invoeren in de tweedelijns psychiatrische zorg. Barth ging in haar oppositierol flink te keer.

Tot ongenoegen van Barth stopte haar eigen partij in het huidige regeerakkoord ook de eigen bijdrage erin. Het wordt voor haar lastig om hier als senator mee in te stemmen. De Tweede Kamer besloot eind vorig jaar om de eigen bijdrage toch niet in te voeren, Barth legt desalniettemin wel haar functie als GGZ-voorzitter neer.

Overigens net als haar CDA-collega Brinkman. In juni wordt oud-minister Maxime Verhagen, ook CDA'er, voorzitter van Bouwend Nederland. Brinkman gaat ongetwijfeld wel iets anders doen, want dat senatoren ook ander werk hebben, is logisch. Het Eerste Kamerwerk is namelijk een nevenfunctie. Bij welke organisatie hij aan de slag gaat, is voor de controleurs van de macht zeer interessant, nu de senaat politieker is geworden.

Loek Hermans VVD, 16 zetels
voorzitter Greenport Holland

voorzitter Adfiz: branche- vereniging van onafhankelijke financiële intermediairs

voorzitter Nederlands Uitgeversverbond

voorzitter Platform Hout in Nederland

Marleen Barth PvdA, 14 zetels
voorzitter GGZ Nederland, brancheorganisatie van instellingen in de geestelijke gezondheidszorg

eigenaar Marleen Barth Advies

Elco Brinkman CDA, 11 zetels
voorzitter van Bouwend Nederland

Roger van Boxtel D66, 5 zetels
voorzitter van de Raad van Toezicht van de Stichting BioMedical Materials (BMM)

bestuurslid Innovatiefonds Zorgverzekeraars

lid bestuur Zorgverzekeraars Nederland

Tof Thissen GroenLinks, 5 zetels
directeur van het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (King)

voorzitter Provinciaal Ontregelteam Jeugdzorg Limburg

voorzitter Nederlands Genootschap voor Sociale Zekerheid (NGSZ)

Marcel de Graaff PVV, 10 zetels
ICT-consultant te Rotterdam

Tiny Kox SP, 8 zetels
Geen

Roel Kuiper CU, 2 zetels
bijzonder hoogleraar wijsbegeerte in Rotterdam

SGP, PvdD, 50Plus en OSF hebben ieder één zetel.

Fractievoorzitters en hun verschillende functies

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden