Senaat sluit compromis/Stemming over elke getuige in afzettingsproces Clinton/Impeachment

WASHINGTON - De Senaat houdt de mogelijkheid open om in het afzettingsproces tegen president Clinton getuigen te horen. Maar over iedere getuige zal van geval tot geval bij meerderheid van 51 van de 100 leden worden beslist. Dat compromis is gistermiddag bereikt.

Bert van Panhuis

Voor het zover was moest de Senaat eerst langs de afgrond van de verdeeldheid. Het leek er even op dat de stemming in de Senaat net als die in het Huis van Afgevaardigden precies langs partijlijnen zou gaan gebeuren. Met een meerderheid van tien leden konden de Republikeinen die stemmingen winnen. Dan zou het proces tegen de president van meet af aan een partijpolitieke kwestie zijn in plaats van een constitutionele.

Zichtbaar opgelucht en bijna jolig lichtten de beide Senaatsleiders, Trent Lott van de Republikeinen en Tom Daschle van de Democraten, het vergelijk van gistermiddag toe. “Laten we dit het Gramm-Kennedy-voorstel noemen” grijnsde Lott. Phil Gramm, een conservatieve Republikein, en Ted Kennedy, een vooruitstrevende Democraat, personifieerden donderdag de onoverbrugbaarheid van de tegenstellingen. Maar met diverse suggesties wisten ze toch het compromis in de steigers te zetten.

De Democraat Joe Biden en zijn Republikeinse collega John McCain stelden “als dikke vrienden” dat men elkaar binnenskamers diep in de ogen had gekeken en overtuigd was geraakt van de zuiverheid van ieders motieven, in de getuigenzaak.

Om het zover te laten komen was er een unieke vergadering van de gezamenlijke fracties achter gesloten deuren nodig. Daar bonden verscheidene invloedrijke senatoren, zoals de Democraat Robert Byrd, de rest op het hart dat niet minder dan het gezag en de geloofwaardigheid van de Senaat zelf op het spel stonden.

VERVOLG OP PAGINA 5

Senaat kiest eigen positie VERVOLG VAN PAGINA 1

De crisissfeer rond de verdere procedure in het proces tegen Clinton ontstond donderdagavond al meteen nadat opperrechter William Rehnquist de honderd senatoren als juryleden had beëdigd.

Beide fractie trokken zich terug voor beraad en de conclusie daaruit was dat als het tot een stemming zou komen de 55 Republikeinen als een blok voor het horen van getuigen zouden kiezen en de 45 Democraten eveneens als een blok tegen het horen van getuigen.

Daarmee zou het proces in een partijpolitiek vaarwater komen, waaruit het hoogstwaarschijnlijk niet meer zou kunnen ontsnappen. En dat dreigde de impeachment-procedure tot een even bittere strijd te maken als die in het Huis van Afgevaardigden. Dat scenario schrok een flink deel van de Senaat af en deed enkele van hen voorstellen niet te stemmen, en op vrijdag een uiterste poging te doen tot een vergelijk te komen.

Zonder de pottenkijkers van de media en zelfs zonder hun onafscheidelijke fractie-assistenten zonderden de honderd zich vanaf half tien plaatselijke tijd in de ochtend af in de 'oude' Senaatszaal, die al sinds 1859 dienst doet als politiek museum.

De finesses werden gisteravond nog in klein comité uitgewerkt, maar de voltallige Senaat stemde afgelopen nacht unaniem voor de grote lijnen van het vergelijk.

Het scenario is nu als volgt: de komende week, op donderdag, wordt begonnen met het feitelijke proces. Eerst krijgen de Republikeinse 'aanklagers' uit het Huis onder leiding van Henry Hyde de gelegenheid hun beschuldigingen te presenteren en duidelijk te maken waarom er getuigen moeten kunnen worden verhoord. De verdedigers van het Witte Huis leggen vervolgens uit waarom het horen van getuigen als Monica Lewinsky, Betty Currie en diverse medewerkers van de president ongewenst is.

De Senaat wikt deze voors en tegen en stemt vervolgens over de vraag of er sowieso getuigenverhoren nodig zijn. Is bij meerderheid daarover besloten en is het resultaat 'ja' dan zal vervolgens over iedere getuige worden gestemd. Zo wordt het bijvoorbeeld mogelijk dat Betty Currie de drempel wel haalt, maar Lewinsky niet. Het compromis kan het beste worden bestempeld als een 'komt tijd komt raad' aanpak, waarbij beide kampen er op hopen senatoren 'van de overzijde' te overtuigen.

Het Witte Huis heeft naast opportunistische motieven altijd als bezwaar tegen het oproepen van getuigen aangevoerd dat het een unfaire aangelegenheid is. Het is namelijk moeilijk een verdediging op te bouwen als je niet weet waartegen je je moet verdedigen. De Senaat wil het Witte Huis nu ruimschoots te tijd geven om die verdediging te voeren.

Een van de belangrijkste redenen voor de doorbraak van gisteren is dat de Senaat zich steeds meer klemgezet ging voelen tussen het Huis van Afgevaardigden en het Witte Huis. De Republikeinse afgevaardigde Bob Barr merkte eerder deze week op dat de leden van de Senaat moesten worden opgepord. Dat heeft averechts gewerkt. En sommige Democraten gingen zich steeds meer irriteren aan het gejammer van het Witte Huis. Met het compromis lieten de honderd weten zich door niemand de wet te laten voorschrijven. De Senaat heeft zijn eigen wetten en regels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden