Selectie asielzoekers schept ruimte voor andere taken

De Vereniging VluchtelingenWerk Nederland heeft besloten na te gaan of de asielzoekers met wie ze te maken krijgen echt redenen hebben om in Nederland bescherming te zoeken (Trouw, 3 juni). Alleen voor de 'échte' asielzoekers zal VluchtelingenWerk zich willen inzetten. Zelf ben ik altijd een fervent voorstander van deze manier van werken geweest. Ik zal toelichten waarom.

Ten eerste zul je, als je je een oordeel wilt vormen over een individuele beslissing van Justitie, eerst zelf een oordeel over de asielzoeker moeten hebben. Anders blijft het kritisch volgen van de overheid, een van de taken van VWN, een slag in de lucht.

Ten tweede geldt dat als men zich wil inzetten voor de verdediging van individuele asielzoekers, men kijk moeten zien te krijgen op hun verhaal en achtergronden. Waar zou men anders zijn argumenten aan ontlenen? Als er geen goede gronden zijn voor asielverlening en VWN pleit daar toch voor, dan kan de geloofwaardigheid van VWN in het geding komen. Als men dan de volgende keer bij Justitie, bij een rechter of bij een politicus aankomt, zal deze minder geneigd zijn het pleidooi serieus te nemen. Als VWN bewijst men de asielzoeker een veel betere dienst door hem duidelijk te maken dat hij in een penibele situatie verzeild is geraakt. Natuurlijk hebben ook asielzoekers die níet naar Nederland zijn gekomen om bescherming, hun redenen gehad om hun land te verlaten. In veel gevallen is de optie 'terugkeer' voor hen niet of nauwelijks acceptabel. Illegaal verblijf is, zeker op termijn, ook geen verantwoorde optie. Het is goed dat er plaatselijke groepen zijn, dikwijls met een kerkelijke achtergrond, die helpen met het zoeken naar een oplossing. Het is ongeveer de moeilijkste taak in deze sector, die men zich kan indenken.

Ten derde zijn de criteria die VWN gebruikt en die in haar statuten zijn vastgelegd, dezelfde als die van Justitie. Deze criteria zijn op hun beurt ontleend aan het Vluchtelingenverdrag en aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De strijd gaat om de interpretatie en de toepassing ervan. Dat een groot aantal vrijwilligers, bijgestaan door beroepskrachten, tracht het justitiebeleid te beïnvloeden in de richting van de humanitaire geest van de genoemde verdragen - daar kan niemand bezwaar tegen hebben. Maar dan zal men zich, zoals gezegd, moeten verdiepen in de individuele aanvragen van asielzoekers. Natuurlijk nemen die vrijwilligers of VluchtelingenWerk als organisatie daarmee geen beslissing over het verblijf van de asielzoekers. Die beslissing ligt bij de overheid onder de controle van rechter en parlement. Dat moet vooral zo blijven. Het gehoorde argument dat het oordeel van VluchtelingenWerk in bepaalde gevallen een negatieve invloed zou hebben op de beslissing van Justitie (als VluchtelingenWerk feiten met nadelige gevolgen ontdekt heeft, waar Justitie niet achter gekomen is), snijdt geen hout, omdat de gegevens die VWN verzamelt natuurlijk geheim zijn en blijven.

Ten vierde is de taak van VWN, naast zich op individuen richten, zich inzetten voor goede wet- en regelgeving voor de asielprocedure. Daarom investeert VWN in een politieke lobby op nationaal, Europees en nog hoger niveau (het vluchtelingenbeleid van de Verenigde Naties) en in technisch-juridische ondersteuning van de rechtshulp. Om hiervoor tijd vrij te houden is het nuttig dat VWN zich niet vertilt aan zaken die ze toch niet aankan. In het verleden is het immers al wel gebeurd dat zich bij VWN asielzoekers meldden die zelf misdaden tegen de menselijkheid hadden begaan, bijvoorbeeld door medeburgers te folteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden