Seksueel misbruik van dertig jaar geleden is niet per se verjaard

Beeld thinkstock

Het was eind 1986 toen een gemeentelid van de Amersfoortse gereformeerd-vrijgemaakte kerk zich bij dominee Barend Kamphuis meldde: hij bekende aan de predikant dat hij twaalf minderjarige jongens uit de gemeente had misbruikt. Dit weekeinde pas kwam het misbruik écht aan het licht. Destijds is er geen aangifte gedaan, en daarvoor zou het nu te laat zijn, zegt de huidige kerkleiding.

Dat is nog maar de vraag, zegt het Openbaar Ministerie: verjaring van seksueel misbruik hangt van de omstandigheden af. "Het is afhankelijk van de ernst van het delict en van de leeftijd die de slachtoffers destijds hadden." Die omstandigheden zijn nog niet duidelijk.

Emoties
"Het was meer dan doodstil toen zondagochtend in de kerk een verklaring werd voorgelezen", vertelt diaken Henk te Roller van de Amersfoortse gemeente. "De dienst begon als alle andere, maar we wilden het bericht niet als een kleinigheidje afdoen. Nadat het hoge woord eruit was, hield de dominee een korte toespraak en met een half uur was de dienst voorbij. Naar gewoonte dronken we na afloop een kop koffie. Toen kwamen de emoties los. Boosheid, verdriet en verontwaardiging wisselden elkaar af."

Het inmiddels 71-jarige gemeentelid is ernstig ziek. Twee weken geleden werd er daarom tijdens de kerkdienst voor hem gebeden. Twee dagen later meldde zich een verontwaardigd gemeentelid bij de kerkeraad met de mededeling dat de man zich decennia terug aan minderjarige jongens had vergrepen. "De hele kerkeraad stond perplex toen dat nieuws ons bereikte", vertelt Te Roller. "Drie kerkeraadsleden zijn gaan onderzoeken wat zich dertig jaar geleden precies heeft voorgedaan. Het gaat om een man die geen bestuurlijke of begeleidende functie had."

Slachtoffers
Maar onder welke omstandigheden en op welke plek het misbruik zich afspeelde, is nog niet duidelijk. Bij de kerkeraad zijn de namen van twee slachtoffers bekend. Aan die twee slachtoffers zou indertijd pastorale hulp zijn verleend. De namen van de overige slachtoffers zijn nog niet bekend. Of die slachtoffers nog steeds deel uitmaken van de gemeente, weet Te Roller niet. Evenmin is duidelijk of het om twaalf slachtoffers gaat of dat het gemeentelid nog meer minderjarigen heeft misbruikt. "De dader is ziek, maar nog wel in staat tot een gesprek. We hopen dat hij de namen van andere slachtoffers wil noemen. Daarnaast mogen slachtoffers zich bij ons en het Meldpunt Seksueel Misbruik melden."

Waarom er in 1986 geen aangifte is gedaan, weet de kerkeraad niet. "We weten ook niet waarom de mensen die er toen van wisten, geen openheid hebben gegeven", zegt Te Roller. "Voorop staat dat wij dat anders willen doen. Wij schuiven niets meer onder het tapijt."

Andere tijd
De nu 66-jarige dominee Kamphuis wil niets inhoudelijks zeggen over de zaak. "Ik heb de kerkeraad in Amersfoort gemeld dat ik hun wil vertellen wat er gebeurd is. Dat is de juiste plek om dit te bespreken." Wel stelt Kamphuis dat hij het 'niet de taak van een predikant' vindt om in dit soort situaties aangifte te doen. "De tijd was ook anders. Er zijn nu meldpunten en protocollen, dat was indertijd niet zo."

Een half jaar nadat het gemeentelid zich bij Kamphuis meldde, vertrok de predikant uit Amersfoort. Hij werd hoogleraar aan de Theologische Universiteit in Kampen.

'Kerkeraad moet niet zelf onderzoek doen'
Als er binnen een kerkgemeenschap sprake is van misbruik moet de kerkeraad altijd direct de zedenpolitie inschakelen. Dat stelt het Meldpunt Seksueel Misbruik in kerkelijke relaties. "Helemaal als het gaat om seksueel misbruik van iemand jonger dan zestien jaar zou een kerkeraad direct met justitie in overleg moeten treden", stelt Ineke van Dongen van het meldpunt. "Ook als het dertig jaar geleden is gebeurd, vragen we kerkeraden en slachtoffers zich bij ons te melden." Kerkeraden moeten niet zelf onderzoek gaan doen, vindt Van Dongen. Het Meldpunt heeft voor de kerken een protocol geschreven waarin de stappen beschreven zijn, die kerken kunnen ondernemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden