'Seksueel misbruik is geen beroepsrisico'

Een internist moet een schadevergoeding van ruim een ton betalen aan een patiënte met wie hij seksueel contact had. De 'schade' wil hij nu verhalen op zijn verzekeraar. De logica van de wet of de wereld op zijn kop?

K. Baggerman, advocaat van de internist: ,,In de eerste plaats betwist mijn cliënt aansprakelijk te zijn. Daarom is hij in hoger beroep gegaan. Maar we moeten nu even uitgaan van de uitspraak van de rechtbank. Die acht de arts aansprakelijk. Vandaar die schadevergoeding. De verzekeraar, de VVAA, probeert er nu onderuit te komen met als argument dat de arts zoiets nooit had mogen doen. Daar zit iets raars in. Of je bent niet aansprakelijk, en dan valt er niks te dekken. Of je bent wel aansprakelijk. En daar heb je dan die verzekering voor.''

Marianne Cense, TransAct, centrum voor onder andere bestrijding van seksueel geweld: ,,Verzekeringen zijn er voor de gevolgen van onopzettelijke acties, lijkt me. Niet voor dit soort grensoverschrijdend gedrag. Want dat is het natuurlijk. De richtlijnen van de Inspectie voor de gezondheidszorg zijn heel duidelijk over seksuele relaties tussen hulpverleners en patiënten. Deze arts moet zelf de verantwoordelijkheid voor zijn daden nemen.''

Maarten Uri, woordvoerder Verbond van Verzekeraars: ,,De Hoge Raad bepaalde vorig najaar dat een dader een schadevergoeding op de verzekeraar mocht verhalen. Hij had iemand tijdens een caféruzie in het gezicht getrapt. Het slachtoffer werd hierdoor aan één oog blind. Opzettelijk toegebracht letsel, vond de verzekeraar. Maar van de Hoge Raad moest hij de schadevergoeding wel betalen. De dader had misschien wel beoogd om te slaan, maar niet met het doel blijvend letsel toe te brengen.''

,,Volgens ons is die argumentatie principieel onjuist. Een aansprakelijkheidsverzekering is niet bedoeld om plegers van een misdrijf de hand boven het hoofd te houden. De verzekeraars gaan hun 'opzetclausules' nu aanscherpen, om alle mogelijke misverstanden uit de weg te ruimen. Daar brengen wij zeer binnenkort een advies over uit.''

A. Kuiper, directeur bureau Bezemer en Kuiper, gespecialiseerd in seksuele intimidatie: ,,Deze arts doet een beroep op zijn beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Daarmee presenteert hij het als een beroepsrisico dat hij grenzen overschrijdt. Maar dit heeft niets te maken met risico's bij het uitoefenen van een beroep. Dit gaat over gedragsregels.''

,,Voor het slachtoffer is dit wel extra zuur: wanneer artsen gaan zeggen dat hen dit kan 'overkomen', kun je je als patiënt bijna vogelvrij gaan voelen. In de Arbowet staat een definitie van seksuele intimidatie. Daarin is het helemaal niet relevant of er sprake is van 'opzet'; het gaat om de gevolgen voor het slachtoffer. Wanneer leidinggevenden ongewenste avances maken, is het ook niet de verantwoordelijkheid van het slachtoffer om schriftelijk en in drievoud duidelijk te maken dat zij daarvan niet is gediend.''

,,Meermalen hebben kanton- en bestuursrechters in dit soort zaken gezegd dat het de verantwoordelijkheid is van de hogergeplaatste om zijn grenzen te kennen en het effect van zijn gedrag in te schatten. Als een leidinggevende dat niet kan, is hij niet geschikt om leiding te geven, zegt de rechter dan. En terecht. Hetzelfde geldt voor hulpverleners. Zij horen te weten hoe ze zich dienen te gedragen ten opzichte van hun patiënten. Je mag je afvragen of iemand die dat niet weet, wel gekwalificeerd is voor zijn beroep.''

M. de Boer, advocate te Amsterdam die veel optreedt namens slachtoffers van seksueel geweld: ,,Het probleem is vaak dat een schadevergoeding niet uitgekeerd wordt, omdat de dader die niet kan betalen. Na het arrest van de Hoge Raad van vorig jaar heb ik gezegd dat dit ook voor slachtoffers van seksueel geweld een uitkomst kon zijn: door zich op zijn verzekeraar te beroepen, kan de dader betalen en dat vind ik positief.''

,,Maar met deze meneer de internist heb ik weinig compassie hoor, deze zaak vind ik ook niet positief. Hij heeft natuurlijk geld zat, dus hij zou de pijn beter in zijn eigen portomonnee kunnen voelen. Maar juridisch gezien vind ik dat het moet kunnen om de verzekeraar voor de schadevergoeding op te laten draaien. Je kunt namelijk redeneren dat het doel van seksueel geweld niet is om het slachtoffer letsel toe te brengen, maar dat het doel van de dader bijvoorbeeld was om zichzelf te bevredigen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden