Seksueel misbruik draait zelden alleen om seks

Elma Drayer

Pastor-dichter Huub Oosterhuis weet het heel zeker. De oorzaak voor het seksueel misbruik door rooms-katholieke geestelijken ligt in het verplichte celibaat. „Ik begrijp de verbazing erover niet”, zei hij zaterdag tegen NRC Handelsblad. „Het celibaat staat nu eenmaal voor een perspectief op een leven waarin je nooit warmte of geluk zult vinden in seksuele relaties.” En zolang de moederkerk de celibaatsverplichting niet heeft afgeschaft zullen ’dergelijke schandalen’ volgens hem doorgaan.

Nu is er tegen het concept inderdaad veel in te brengen. Waarom zou je, om maar wat te noemen, vrijwillig afstand doen van een van de aangenaamste menselijke activiteiten die er bestaan – niet eens omdat de Heilige Schrift zulks dwingend voorschrijft, maar uitsluitend omdat de Latijnse Traditie dat wil?

Niet alleen voor de buitenwereld is het verplichte celibaat moeilijk te bevatten. Doorsnee katholieken vinden in meerderheid allang dat het zijn beste tijd heeft gehad. Ook menig geestelijke is openlijk die mening toegedaan. En zelfs een uiterst voorzichtig man als kardinaal Simonis heeft in zijn tijd ooit gevraagd om een studie naar het toelaten van rijpe, getrouwde mannen – viri probati – tot het gewijde ambt.

Maar Rome wil vooralsnog van geen wijken weten. Paus Benedictus XVI bevestigde in zijn brief Sacramentum Caritatis uit 2007 opnieuw dat een priesterleven in celibaat geleefd dient te worden. De kans lijkt klein dat hij daar drie jaar later geheel anders over denkt – alle recente misbruikschandalen ten spijt.

En eerlijk gezegd heeft het Vaticaan daar een punt. Terecht wees de protestantse theoloog Ruard Ganzevoort er in deze krant al op dat getrouwde predikanten zich niet minder bezondigen aan seksueel misbruik. (Alleen richten zij hun aandacht vooral op eenzame vrouwen.) De Duitse hoogleraar psychiatrie Hans-Ludwig Kröber rekende uit dat niet-celibataire mannen zich in zijn land 36 keer vaker aan seksuele vergrijpen schuldig maken dan mannen die de gelofte van kuisheid hebben afgelegd.

Het verplichte celibaat, kortom, mag nog zo’n malle arbeidsvoorwaarde zijn, het aanwijzen als bron van alle kwaad is al te simpel. Seksueel misbruik draait nu eenmaal zelden exclusief om seks.

Neem de Oostenrijkse man die een meisje ontvoerde, opsloot in de kelder van zijn huis, en jarenlang te pakken nam wanneer het hem uitkwam. Was het hem te doen om de vervulling van zijn lusten? Wellicht. Maar daar zijn minder omslachtige manieren voor. Vermoedelijk schepte hij er bovenal genoegen in om met een kwetsbaar kind te kunnen uitspoken wat hij wilde.

Of neem de affaire die dit weekend naar buiten kwam in de Australische pers. Decennialang blijken brandweerlieden in Sydney systematisch nieuwe (mannelijke) collega’s te hebben verkracht. Ook deze stoere firefighters zochten ongetwijfeld seksueel gerief. Maar meer nog moeten zij hebben genoten van de vernedering.

Hetzelfde geldt voor soldaten die na de overwinning aan het verkrachten slaan, voor gangbangers die zich vergrijpen aan een tienermeisje, voor de grootvader die niet van zijn kleinkinderen kan afblijven.

Wie zich schuldig maakt aan een zedenmisdrijf worstelt vrijwel altijd met een machtsprobleem. Om een of andere reden beleeft de dader plezier aan de heerschappij die hij over een zwakker wezen kan uitoefenen – al is het nog zo tijdelijk. Seks, het allerintiemste dat een mens bezit, is bij uitstek het middel om die machtsfantasie te bevrediging.

De rooms-katholieke kerk moet zich doodschamen dat het de priesterschandalen zo lang heeft gedoogd, verbloemd en vergoelijkt. Maar het loslaten van het verplichte celibaat zal het werkelijke probleem niet de wereld uit helpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden