Seksistische schoolboeken aan de schandpaal

Beeld Kleurplaat van www.basisschoolmateriaal.nl

Sommige schoolboeken zijn behoorlijk seksistisch: op de plaatjes leest vader de krant, moeder staat in de keuken of doet de was. Niet meer van deze tijd, vinden Bercan Günel en Damaris Beems. Ze lanceren vandaag een meldpunt voor rolbevestigende basisschoolmaterialen: de site Dit Is Geen Schoolvoorbeeld. Een vijftigtal topmanagers (man en vrouw) onderschrijft hun manifest.

Ongemerkt bepalen deze gedateerde beelden de norm, meent Beems. "Jonge kinderen zijn gretige leerlingen. Ze zuigen de informatie op die ze voorgeschoteld krijgen." Is de info eenzijdig en stereotyperend, dan is de kans groot dat ze later zelf ook traditionele keuzes maken, zegt ze. Niet alleen bij studie of carrière. "Wil je als meisje voetballen, dan wijk je ook al af van het patroon."

Bedoeling is dat leerkrachten, ouders en leerlingen voorbeelden aandragen, maar Günel en Beems hebben er zelf ook al heel wat verzameld.

In het leerboek 'Rond het huis' helpen meisjes mama met de was, terwijl jongens papa helpen met het verwisselen van een wiel. Maker is Biblion, de uitgever die schoolbiebs een 'gevarieerde en actuele collectie' levert.

Beeld Schoolboek ThiemeMeulenhoff


Een tekening vol sporters in een taalboek van Malmberg telt twintig mannen, tegenover één vrouw. ThiemeMeulenhoff voert in de serie 'Taalverhaal' mannen op als douanier of burgemeester. In de keuken staat een vrouw. Ook boeken die de woordenschat van kinderen over 'werken' moeten vergroten, vertonen clichéplaatjes: dames zitten achter de kassa in de supermarkt of verschonen een hotelkamer. Mannen hebben een baan in een garage of in de bouw.

En dan zijn er ook nog rolbevestigende teksten. Educatieve Uitgeverij Kinheim laat het werkwoord beslissen vervoegen in zinnen als: 'mijn vader .... welke fiets ik krijg', 'mijn moeder .... welke trui ik aan moet'.

Niet alleen lesboeken, ook veel kleurplaten op www.basisschoolmateriaal.nl geven een gekleurd beeld met mannelijke dokters en ingenieurs.

Bestuursfuncties
Afgelopen week bleek dat het aantal vrouwen in bestuursfuncties nog steeds bungelt rond tien procent. De aanjagers van het meldpunt werken veel met vrouwen in topposities, Damaris Beems als communicatieadviseur, Bercan Günel vanuit haar wervingsbureau. De laatste was eerder overigens directeur van een betonboor- en zaagbedrijf. "Natuurlijk hebben door ons werk permanent een antenne uitstaan voor stereotypen", erkent Beems. "Maar de schoolvoorbeelden lagen zo voor het oprapen, dat was echt geen moeilijke speurtocht. Kennelijk hebben veel uitgevers een blinde vlek."

Alleen Zweden doet het goed
Rae Blumberg, sociologe aan de Universiteit van Virginia, schreef onlangs een rapport voor Unesco over seksistische vooroordelen in schoolboeken. Ze onderzocht tekstboeken van over de hele wereld, van de VS tot Chili, Pakistan en Thailand. Overal worden vrouwen geportretteerd in stereotiepe, vaak ondergeschikt rollen.

Zweden is volgens de sociologe een uitzondering. Leerboeken daar bevatten vaker mannen die koken of schoonmaken, dan vrouwen.

Volgens Blumberg wijzen talloze studies uit dat stereotypen negatief uitwerken. Zien meisjes dat vrouwen geen rol van betekenis spelen in leerboeken, dan zien zij zichzelf in het echte leven ook geen grote dingen doen.

Beeld Een leerboek van Biblion
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden