Opinie

Seks zonder liefde niet per se schadelijk

De kamelenslavinnen Corina (links) en Wendy treden vrijdagavond zes keer per uur op voor de bezoekers van de Kamasutra Beurs in Utrecht. (ANP)

Sinds de uitzending van de documentaire ’Sex sells’ lijkt Nederland zich ernstig zorgen te maken over het seksuele gedrag van jongeren.

Minister Rouvoet spreekt van een verschuiving in de seksuele moraal en roept op tot een maatschappelijk debat. De documentaire laat zien dat jongeren meisjes beschouwen als seksobject en dat ze al op zeer jonge leeftijd seks hebben, soms in ruil voor breezers of geld. Zonder de geschetste ervaringsverhalen te willen negeren, is het de vraag of er werkelijk sprake is van een verschuivende seksuele moraal onder jongeren en of ons beeld voldoende aanleiding geeft tot zorg.

In 2005 deed de Rutgers Nisso Groep in samenwerking met Soa Aids Nederland onderzoek onder ruim 9000 jongeren tussen de 12 en 25 jaar. Uit ’Seks onder je 25-ste’ blijkt dat het met de seksuele gezondheid van jongeren in Nederland over het algemeen goed gesteld is.

Jongeren vrijen veiliger dan tien jaar geleden en ze zijn tevreden over hun seksuele contacten. Het aantal soa, tienerzwangerschappen en abortussen in Nederland is laag in vergelijking met veel andere landen. Wel verontrustend zijn de cijfers over seksuele dwang. Eén op de zes meisjes en één op de vier homoseksuele jongens heeft ervaring met seksuele dwang of seksuele grensoverschrijding.

Zijn jongeren op te jonge leeftijd seksueel actief? Uit ’Seks onder je 25-ste’ blijkt dat 7 procent voor het eerst geslachtsgemeenschap heeft als 12- of 13-jarige, maar de meeste jongeren worden pas rond hun zeventiende jaar seksueel actief. Markant gegeven is dat het merendeel van de jonge meisjes hier achteraf spijt van heeft en liever nog even had gewacht met seks. Eén op de drie meisjes van 13 of 14 jaar werd tot de eerste keer seks overgehaald of gedwongen.

In vergelijking met tien jaar geleden experimenteren jongeren meer met seks. De meeste jongeren blijken wel wat te voelen voor de ander voordat zij seks hebben. Voor een gezonde seksuele ontwikkeling is het van belang dat beide partners met het seksuele contact instemmen, het contact als prettig ervaren en het veilig doen. Seks zonder liefde is niet per se schadelijk.

Het idee bestaat dat jongens eerder seks hebben om de seks en meisjes meer waarde hechten aan intimiteit en relatievorming. Kiezen meisjes tegenwoordig meer voor persoonlijk gewin en lust in plaats van voor liefde? Uit het onderzoek blijkt dat 2 procent van de ondervraagde jongeren ervaring had met seks tegen beloning. Bij meer dan de helft van de meisjes die ervaring heeft met seks tegen beloning, was sprake van dwang, manipulatie of overhalen.

Betaalde seks lijkt al snel op het al eeuwen bestaande verschijnsel van prostitutie. Het is de moeite waard zijn nader te onderzoeken met welke motieven en onder welke omstandigheden jongeren ruilseks hebben, welke betekenis zij geven aan hun eigen lichaam, aan seksualiteit en relaties, en hoe jongeren ruilseks beleven. Ruilseks binnen ongelijke machtsrelaties waarin dwang, manipulatie of uitbuiting een rol speelt, is zonder meer schadelijk.

In de documentaire ’Sex sells’ geven enkele jongens aan geen respect te hebben voor meisjes, en sommige meisjes vooral te zien als gewillig seksobject. Alleen de seksuele daad telt en niet de persoon, het meisje in kwestie. Maar hoe beleven meisjes deze seks zelf? Zijn dit vooral meisjes die vasthouden aan het romantisch ideaalbeeld en zijn zij door jongens verleid om onder valse voorwendselen seks te hebben, zich achteraf realiserend dat ze zijn gebruikt?

Dergelijke seksuele contacten getuigen niet van enig respect voor de meisjes. Al snel wordt dan een link gelegd naar de geseksualiseerde beelden in de media en de invloed hiervan op het seksuele gedrag en de houding van jongens.

Er zijn echter ook andere invloeden, zoals de groepsnorm of de opvoeding, waarin sommige jongens leren dat meisjes minder waard zijn, maar wel goed zijn voor seks.

Kortom: alvorens ons echt zorgen te maken over de seksuele moraal van jongeren en hierop actie te ondernemen, is eerst nader onderzoek geboden naar de beleving, de machtsrelaties en betekenissen die jongeren momenteel zelf aan seksualiteit geven.

Het blijft van belang seksualiteit van jongeren te accepteren en deze niet te snel te problematiseren zolang de schade van bepaalde gedragingen niet aangetoond is. Er zijn natuurlijk kwetsbare groepen die extra aandacht verdienen. Een maatschappelijk debat hierover is wenselijk.

Daarnaast blijft het van belang kinderen al op jonge leeftijd adequaat te begeleiden bij hun seksuele ontwikkeling en seksuele weerbaarheid, zowel door de ouders als ook op school. Al ver voordat zij seksueel actief zijn, kunnen zij leren veilige, respectvolle en gelijkwaardige relaties aan te gaan en later hopelijk ook te genieten van seksualiteit.

Ineke van der Vlugt is programmacoördinator Rutgers Nisso Groep, kenniscentrum seksualiteit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden