Seculier herdenken

Joost Röselaers, predikant van de Nederlandse Kerk in Londen, schreef vorig jaar in de Volkskrant en NRC een opmerkelijk opiniestuk over de manier waarop Nederland rouwde om de slachtoffers van de vliegramp met de MH17.

In Engeland is het heel anders, maar hier ontbrak bij officiële gelegenheden elke verwijzing naar het geloof: de koning sloot zijn speech niet af met een gebed, bij de ceremonie in Eindhoven waar de lijkkisten in de zwarte wagens werden geplaatst waren geen woorden, er was geen muziek. Er was stilte.

Anders dan misschien verwacht van een dominee, veroordeelde Röselaers de gang van zaken niet. Hij had 'met waardering en ontroering' gekeken naar de wijze waarop Nederland uiting gaf aan collectieve rouw.

Maar hij stelde wel twee vragen bij deze seculiere rouwverwerking. Hij miste blijvende aandacht voor moedeloosheid en verdriet. En hoe gaat het met de aanvaarding van het leed, in een seculiere context?

We zijn meer dan een jaar verder, vanmiddag wordt het onderzoeksrapport over de MH17 gepresenteerd. Ik ben benieuwd hoe de Nederlandse dominee in de Londense City het afgelopen jaar heeft ervaren.

Van de Engelsen leert hij hoe belangrijk decorum is, vertelt hij door de telefoon. Engeland eert zijn slachtoffers, in Afghanistan, op zee, in de eeuwenoude St Paul's Cathedral. Wat een verschil met de Rai, het zalencomplex aan de Amsterdamse ring waar Nederland in november zijn herdenkingsbijeenkomst hield.

Hoeveel passender zou de Nieuwe Kerk in Amsterdam, of de Kloosterkerk in Den Haag geweest zijn; Röselaers noemt uit de losse pols maar een paar passende plekken.

De jonge remonstrantse predikant weet niet of de presentatie vandaag een rituele betekenis krijgt. Het kan, maar dan moet premier Rutte het rapport aangrijpen om onze waarden te onderstrepen, van vrijheid, van eerlijkheid, van standvastigheid - we laten ons niet intimideren. "Dat kan troostend zijn", denkt de dominee, die bang is dat politiek geharrewar de overhand zal nemen.

Voor de blijvende aandacht is nu letterlijk geen plek, en hij mist ook rituelen. Jongeren steken graag een kaarsje aan, maar waar moeten ze dat vandaag doen?

In Engeland ziet hij gelovigen en ongelovigen samen zingen, eeuwenoude woorden vinden voor verdriet.

Op zijn uitnodiging gingen in zijn kerk in Amsterdam politici van naam voor, rechters, schrijvers.

Deze zomer stond Joke Hermsen op de kansel, ik hoorde haar spreken over de Kairos-tijd, waarin de tijd niet tikt, maar de tijd wordt genomen, voor rust, stilte, ontmoeting.

Stel je voor dat daarvoor vandaag in de hectiek van presentatie, persconferentie, live-gesprekken, ook nog ruimte is.

En nu we het toch over haar hebben: zij zou perfect in een team passen dat vorm zou kunnen geven aan die blijvende aandacht.

Denkers, creatievelingen, een stuk of vijf, die iets uit de christelijke traditie halen, en dat vertalen naar de seculiere realiteit; Joost Röselaers is ervan overtuigd dat het kan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden