Sea Watch 3-migranten wachten op Europees handjeklap

Beeld REUTERS

Nederland wil best wat opvarenden van de Sea Watch 3 toelaten, maar dan moeten andere landen dat ook doen. Zo blijft iedereen naar elkaar kijken en gebeurt er weinig.

De bemanning van het reddingsschip Sea Watch 3 kan weer aan wal stappen, maar voor de 49 migranten op het schip is het nog niet zo ver. De Duitse NGO stuurde gisteren twee hulpschepen naar de in de buurt van Malta varende Sea Watch 3 om voedsel te brengen en de bemanning af te lossen.

Het lot van de migranten is minder rooskleurig. Volgens een woordvoerder van de organisatie hebben een vijftal artsen hen onderzocht. Daarbij kwamen ze tot de conclusie dat de opvarenden verzwakt zijn, en dat met name drie kinderen van één, zes en zeven jaar oud erg kwetsbaar zijn.

Voor hen is het wachten op de uitkomst van Europese onderhandelingen. Enkele landen willen wel opvarenden opnemen, maar houden daarbij elkaar nauwlettend in de gaten. In Nederland meldde het ministerie van justitie en veiligheid eerder deze week dat het een aantal mensen tot de Nederlandse asielprocedure wil toelaten, maar dat andere landen dan hetzelfde moeten doen om tot een billijke verdeling te komen.

Hotspots

Dit handjeklap vloeit voort uit de verdeelsleutel die de Europese Commissie in 2015 heeft bedacht om migranten over Europa te verdelen. Toen kwamen er, tegen de zin van een aantal Oost-Europese lidstaten, zogeheten ‘hotspots’ in Griekenland en Italië. De aldaar aangekomen en geregistreerde migranten zouden over alle landen verdeeld worden volgens een weging die onder meer rekening hield met welvaart en inwonertal van de opvanglanden.

Maar in januari 2018 liep deze tijdelijke maatregel ten einde. Een permanente opvolger is er nooit gekomen, omdat Europese landen nog steeds geen overeenstemming hebben bereikt over hoe een verenigd asielsysteem eruit moet zien.

In plaats daarvan komen bereidwillige landen nu ad hoc tot in hun ogen eerlijke verdelingen. In augustus liet Malta bijvoorbeeld het reddingsschip Aquarius toe nadat Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Portugal en Spanje de opvarenden zouden opnemen. In juni deed ook Nederland mee door twintig opvarenden van het schip Lifeline op te nemen.

Dergelijke onderhandelingen ­duren enige tijd, omdat niemand een precedent wil creëren door een ­buitenproportioneel aandeel voor zijn rekening te nemen. Landen vrezen dat de rest dan de volgende keer rustig achterover leunt, verwachtende dat die ene barmhartige lidstaat uiteindelijk wel weer met de hand over het hart zal strijken.

Angst voor precedent

In Nederland steunen de coalitiepartijen D66 en ChristenUnie dan ook de kabinetslijn. Deze twee partijen bepleiten doorgaans het meest ruimhartige asielbeleid binnen het kabinet. Joël Voordewind (ChristenUnie) zegt dat Nederland een ‘redelijk deel’ van de opvarenden zou moeten opnemen, en ook Maarten Groothuizen (D66) spreekt over ‘een aantal mensen.’

Toch neemt ook de druk om met de hand over het hard te strijken toe. De burgemeester van Napels liet ­donderdag al weten dat de migranten wat hem betreft welkom zijn in zijn havenstad. Daarmee probeert hij het migratiebeleid van vicepremier en minister van binnenlandse zaken Matteo Salvini te trotseren.

Maar een woordvoerder van Sea Watch 3 ziet weinig heil in deze uitnodiging. “Het is een ontzettend belangrijk signaal, maar de haven is én ver én het is slecht weer.” Daarnaast is toestemming van een burgemeester niet genoeg. “De kustwacht moet ons ook een veilige haven toewijzen.” En de kustwacht gehoorzaamt de landelijke overheid.

Ook GroenLinks wil desnoods alle migranten opnemen. Volgens Kamerlid Bram van Ojik is Nederland in de ban geraakt van de angst voor een precedent. “Het gaat hier maar om enkele tientallen mensen. We praten zoveel over het voorkomen van een aanzuigende werking, dat we de humaniteit uit het oog verliezen. Het was goed dat Nederland een aantal mensen wilde opnemen en met andere landen over de verdeling onderhandelde. Maar kennelijk komen ze er niet uit, en ondertussen zit het schip in stormachtig en ijskoud weer. Dan moet je maar een keer iets doen wat je eigenlijk liever niet wilde.”

Lees ook: 

De Sea Watch 3 is welkom in Napels, tot woede van vicepremier Salvini

Burgemeester Luigi de Magistris van de Zuid-Italiaanse havenstad komt in openlijk verzet tegen ­vicepremier en minister van binnenlandse zaken Matteo Salvini. Die staat bekend om zijn snoeiharde anti­migratiebeleid.

Gaat Europa asielzoekers verbannen, net als Australië?

Boten met migranten wegslepen en de asielprocedure uitbesteden aan andere landen. Een jaar geleden was breed Europees draagvlak hiervoor nog ver te zoeken, nu staat het in Brussel op de agenda. Gaat Europa Australië achterna?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden