Schulz krijgt klap in race tegen Merkel

De SPD van Martin Schulz leed vandaag een pijnlijke en cruciale nederlaag. Beeld EPA
De SPD van Martin Schulz leed vandaag een pijnlijke en cruciale nederlaag.Beeld EPA

Ze zijn definitief voorbij, de tijden dat Martin Schulz de Duitsers met louter zijn uitstraling wist te betoveren en de sociaal-democraten een ongekende schwung gaf. De SPD leed vandaag een pijnlijke en cruciale nederlaag in Noordrijn-Westfalen, dat juist als rood bastion gold. Tegen alle aanvankelijke verwachtingen in won het CDU van Angela Merkel.

Wilfred van de Poll

De christen-democraten kregen 33 procent van de stemmen en de SPD 31,2. Partijleider Schulz begint nu gehavend aan de campagne voor de landelijke verkiezingen in september, niet langer de veelbelovende nieuwkomer die als een redder vanuit Brussel op de bühne van de Duitse politiek verscheen.

De uitslag is natuurlijk in de eerste plaats een nederlaag voor de SPD-top in de deelstaat zelf. De zittende regering is afgestraft. Sinds 2012 zetelt in Düsseldorf een coalitie van SPD en de Groenen, geleid door SPD-minister-president Hannelore Kraft. Haar partij verloor 8 procent. Kraft trad vanavond af als fractievoorzitter.

De meeregerende Groenen zijn haast gehalveerd, van 11 naar 6 procent. Voor het eerst doet anti-immigratiepartij AfD zijn intrede in het parlement van Noordrijn-Westfalen, met 7,3 procent van de stemmen.

Veiligheid

Belangrijk thema’s bij deze verkiezingen waren werkloosheid (die is hier hoger dan elders in Duitsland), infrastructuur (nergens staan zoveel files) en criminaliteit. De zittende coalitie lijkt op al deze onderwerpen te zijn afgerekend, iets waar de CDU op inspeelde door bijvoorbeeld veel nadruk te leggen op veiligheid. Ze behaalden vandaag 7 procent meer stemmen dan in 2012.

Ook onverwacht is de winst van de liberale FDP van Christan Lindner. Die partij verdubbelde, van 6 naar 13 procent. Er wordt al gespeculeerd over een nieuwe ‘zwart-gele’ coalitie van CDU en FDP. Dat zou de nederlaag voor de sociaal-democraten compleet maken. Die hoopten bij een verlies altijd nog mee te kunnen regeren, ook al zouden ze niet langer de deelstaatpremier leveren.

De kaarten zijn dus radicaal anders geschud in de bevolkingsrijkste en economisch krachtigste regio van Duitsland. En niet alleen daar. De 'kleine bondsdagverkiezingen' in Noordrijn-Westfalen gelden als testcase voor de Duitse landelijke verkiezingen in september. Doordat die twee stembusgangen dit jaar samenvallen spreekt men wel van een ‘Superwahljahr’.

Kraft-effect

Vanaf nu zijn er geen regionale verkiezingen meer: de uitslag van vandaag bepaalt met welk gemoed de partijen de landelijke campagnes ingaan.

Bij de sociaal-democraten zal dat geen vrolijke stemming zijn. Ze leken in maart nog vast in het zadel te zitten in ‘hun’ Noordrijn-Westfalen, ze stonden in de peilingen op 40 procent, het CDU op 26. Het ‘land van kolen en staal’ met zijn vele arbeiders geldt als rood ‘kernland’. Maar de sociaal-democraten gleden de afgelopen weken naar beneden in de peilingen, terwijl de CDU, geleid door Armin Laschet, gestaag omhoog klom. Dit terwijl Laschet binnen de partij als omstreden geldt. Angela Merkel bezocht de regio tot acht keer toe om hem bij te staan.

Even hoopten de sociaal-democraten nog op een ‘Kraft-effect’: hun minister-president Hannelore Kraft was geliefd. Dat kon het tij keren, was de verwachting. Maar zelfs met die premierbonus verloren ze.

Dat Martin Schulz juist in de streek waar hij is opgegroeid zijn pijnlijkste nederlaag tot nu toe lijdt, komt bij de sociaal-democraten hard aan. Schulz beloofde in april nog: als Kraft wint, word ik kanselier. Nu het kanseliersschap achter de horizon dreigt te verzinken, zal hij met des te meer overtuigingskracht zijn ontredderde troepen moeten aanvuren. Zij verkozen hem in februari met honderd procent van de stemmen tot partijleider. Na drie verliezen op rij – in Saarland, Schleswig-Holstein en NRW – is het de vraag of Schulz het tij nog kan keren.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden