Schulz: Het is allemaal de schuld van het neoliberalisme

Miljarden euro's en dollars gaan van in secondes van continent naar continent, zelfs als dat sluiting van fabrieken betekent, schrijft Schulz. Beeld getty

Willen we lessen trekken uit deze crisis, dan moet het roer radicaal om, weg van het neoliberalisme, schrijft de sociaaldemocratische voorzitter van het Europees parlement Martin Schulz.

De man die wordt genoemd als opvolger van Jose Manuel Barroso constateert dat de "onzichtbare hand van de markt niet werkt en stevige regelgeving nodig heeft. Ten tweede moet de politiek het primaat krijgen over de markt en arbeid over kapitaal. Ten derde, en dat is het allerbelangrijkste, moeten de economie en de politiek terugkeren naar de waarden van solidariteit, sociale rechtvaardigheid, fatsoen en respect."

Schulz constateert dat het neoliberalisme de laatste drie decennia de agenda heeft bepaald, en dat heeft haar sporen nagelaten. "Deregulering, privatisering en belastingverlagingen werden het dogma. Vermogen verspreidde zich vrijelijk over de hele wereld dankzij nieuwe technologieën en het ontbreken van wettelijke beperkingen. Met een muisklik verplaatsten miljarden dollars en euro's zich binnen enkele seconden van continent naar continent, zelfs als dat sluitingen van fabrieken betekende of de instorting van de overheidsfinanciën in een bepaald land."

De hebzucht en 'irrationele uitbundigheid' van de financiële markten culmineerde volgens Schulz in het casinokapitalisme met de ongecontroleerde derivatenhandel.

"De verdeling van de welvaart is ondertussen verschoven in de richting van de rijken en weg van de armen, terwijl de koopkracht van de middenklasse is gekrompen zodat veel mensen zich in de schulden moesten steken."

Wat die middenklasse aangaat, geven cijfers Schulz gelijk. De Nederlandsche Bank becijferde vorige maand nog dat de koopkracht van de gemiddelde Nederlander de afgelopen vijftien jaar nauwelijks is gestegen terwijl de economie in die periode wel groeide. Het aandeel van het inkomen van huishoudens was in 1992 nog 54 procent, nu is dat nog maar 45 procent. Het bedrijfsleven zag het aandeel juist groeien.

Hebben we echt onze lessen geleerd, vraagt Schulz zich op zijn LinkedIn-pagina af. "Ik heb mijn twijfels".

Er zijn strengere regels gekomen, noodhulp aan landen en banken en de bescherming van de gewone rekeninghouder is verbeterd, maar de weg naar sociale rechtvaardigheid is nog lange, denkt Schulz.

Hij pleit voor een "radicaal progressievere herverdeling van de rijkdom die de economische en educatieve mogelijkheden voor mensen verbreden". Schulz denkt daarbij aan de periode na de Tweede Oorlog, toen de inkomens stegen, de consumptie aantrok en de economie groeide. "Eerlijkere herverdeling van de welvaart nu zou de particuliere vraag stimuleren en de weg vrijmaken voor groei op lange termijn. Tegelijkertijd moeten de financiële instellingen de reële economie dienen door de productie van goederen en diensten te financieren in plaats van zichzelf te dienen."

De weg van eenzijdige bezuinigingen die de huidige Europese Commissie is ingeslagen, is dan ook niet de oplossing die Schulz voor ogen heeft. Hij ziet meer in ambitieuze investeringen in innovatie, educatie, research en development en infrastructuur.

"Een nieuwe politieke koers moet solidariteit tussen naties, volkeren en individuen bevorderen. Het moet sociale rechtvaardigheid, rechten van werknemers, gelijke beloning voor gelijk werk en gendergelijkheid, maar ook sociale samenhang en ecologische duurzaamheid bevorderen. Mensen moeten worden gezien als sociale wezens, als individuen die een gemeenschappelijk doel delen en niet als een kostenpost bij bedrijven."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden