Interview

Schultz wil het leven een beetje makkelijker maken

Minister Schultz op werkbezoek bij het project Ruimte voor de Lek bij Vianen. Beeld Werry Crone
Minister Schultz op werkbezoek bij het project Ruimte voor de Lek bij Vianen.Beeld Werry Crone

Het deert Melanie Schultz niet dat ze de minst zichtbare minister uit het kabinet is. Achter de schermen werkte ze drie jaar lang aan de omgevingswet, haar wapen tegen verstikkende regels in dit land.

Bart Zuidervaart

Melanie Schultz kan zich er nog steeds over opwinden. Station Utrecht Centraal wordt verbouwd en enkele winkels moesten tijdelijk verhuizen. "Het ging om een paar meter, maar die nieuwe locatie had geen winkelbestemming", zegt de VVD-minister van infrastructuur en milieu. "Dan kost het dus een half jaar om een vergunning te regelen. Een half jaar!"

Is Nederland dichtgeregeld?
Schultz: "Er zijn absoluut te veel wetten en regels en ze zitten elkaar in de weg. Stel, je wilt een schuur in je tuin bouwen. Misschien heb je een kapvergunning nodig. Via een ander gemeenteloket vraag je een bouwvergunning aan. Heb je een monumentaal pand, komen er nog meer regels bij. Misschien zit er wat vuil in de grond of moet je een bezonningsonderzoek laten doen. De burger ziet door de bomen het bos niet meer."

Het probleem is, zegt Schultz, dat de inrichting van Nederland wordt bepaald door 26 verschillende wetten. Mijnbouwwet, woningwet, wet ruimtelijke ordening. De waterwet, spoorwegwet. Tracéwet, de spoedwet wegverbreding. De wet geurhinder en veehouderij, de wet milieubeheer. De wet bodembescherming. Wrakkenwet, wet geluidhinder. Het is een lange lijst, die uiteindelijk verstikkend werkt voor bedrijven en ondernemende burgers.

Drie jaar lang werkte de minister aan een oplossing. De nieuwe omgevingswet slokt die 26 bestaande wetten op en moet, vertelt de minister in haar werkkamer op het ministerie, 'het leven een beetje gemakkelijker maken'. Vanaf 2018 is er één loket waar een burger of bedrijf aanklopt. En in één snelle procedure moet duidelijk worden of dat kantoor aan huis mag worden aangebouwd, of die kleine windmolen in de tuin kan komen, en of die lege loods mag transformeren tot een café. Het is vooral ook de bedoeling dat straks meer mogelijk is. 'Nee, tenzij' verandert in 'ja, mits'.

De Tweede Kamer zal deze week naar verwachting de omgevingswet met brede steun aannemen. In het debat van vorige week woensdag complimenteerde SP-Tweede Kamerlid Eric Smaling de VVD-bewindsvrouw voor deze 'liberale wet' die 'moedig en dapper' tot stand is gekomen.

Wat is er in de loop der jaren misgegaan rond de inrichting van onze leefomgeving?
"Er zijn alleen maar wetten en regels bijgekomen, waardoor Den Haag veel zaken bepaalt waar gemeenten best zelf over kunnen oordelen. Wij beslissen hier, vanuit het Rijk, hoe sterk alle lichtmasten op tennisbanen mogen zijn. Moeten we dat willen? Ik vind van niet. In landelijk gebied moet meer mogelijk zijn dan in een woonwijk bijvoorbeeld. Hetzelfde geldt voor de geluidsnorm. In een grote stad wil je best meer toestaan dan op het platteland. Nu is er nog één norm waar alles aan wordt getoetst. Straks niet meer. Dan mogen gemeenten zelf die afweging maken. Lokale bestuurders krijgen veel meer vrijheid."

Ken je overigens het voorbeeld van de plattelandswoningen? Heel interessant. Als je een boerderij met vee hebt, woon je officieel in een stankcirkel. Stel, je gaat met pensioen, je kind neemt het bedrijf over en jij wilt je terugtrekken in een huisje achter de boerderij. Dat mag dus niet, want je blijft in die cirkel wonen. Wij beschermen jou tegen de stank, terwijl je daar als boer altijd in hebt gewerkt. Dan zijn de onbedoelde effecten van onze wetten."

Die 26 wetten die straks verdwijnen, beschermen ons nu wel tegen stank, herrie en vervuiling. Hoe zorgt u ervoor dat dit zo blijft?
"Die bescherming verandert niet. Je kunt als burger nog steeds bezwaar maken tegen een besluit en desnoods naar de rechter stappen. Onze nieuwe wet verplicht ondernemers ook om belanghebbenden, zoals buren, bij een plan te betrekken. Het zal leiden tot betere en breder gedragen plannen."

Toch is de Kamer bezorgd of er door de omgevingswet een run op de rechter komt.
"Ik heb die vrees niet. Bij de crisis- en herstelwet is het ook niet gebeurd."

Uw ministerie rept over 'een van de grootste wetgevingsoperaties sinds de Grondwet van Thorbecke'. Waarom merken wij daar zo weinig van?
"De omgevingswet is inderdaad iets heel groots. De lobby kwam uit alle hoeken; bouwwereld, werkgevers, gemeenten, watersector, milieuorganisaties. We hebben drie jaar lang echt met íedereen gesproken. Voor de politiek verslaggevers lijkt dat op luwte omdat het niet gepaard ging met gedoe. Ik vind het altijd belangrijk om dingen achter de schermen te regelen, zodat het in de Kamer soepeler verloopt. Daardoor ben ik niet altijd in beeld, dat klopt."

Minister Schultz op werkbezoek bij het project Ruimte voor de Lek bij Vianen. Beeld Werry Crone
Minister Schultz op werkbezoek bij het project Ruimte voor de Lek bij Vianen.Beeld Werry Crone

U bent niet heel zichtbaar. In heel 2014 bijvoorbeeld, werd er van alle vakministers in dit kabinet niemand zo weinig naar de Kamer geroepen als u. Wat zegt dat?
"Dat er kennelijk niet heel veel politieke spanning zit op mijn portefeuille. Ik vind dat wel prettig. Dit is een vrij fysiek ministerie. We leggen dijken en wegen aan. Ik wil niet beweren dat er weinig gebeurt."

Wij hebben vorig jaar in deze krant opgemerkt dat op dit ministerie de staatssecretaris (Wilma Mansveld, verantwoordelijk voor spoor, milieu en luchtvaart) het werk van de minister doet.
"Ha, waren jullie dat? Dat frame zag ik daarna vaker terugkomen. Als staatssecretaris ging ik trouwens ook over het spoor en de luchtvaart."

Wat wilt u nog als minister? Uw budget voor infrastructuur is de afgelopen jaren flink gekort.
"Ik geef deze jaren net zo veel geld uit aan asfalt als voorheen. Er is budget gebruikt dat eigenlijk gereserveerd was voor de komende jaren zodat er zelfs nog iets extra's uitgegeven is. Daar kun je natuurlijk je vraagtekens bij zetten. Maar ik wilde de bouwsector steunen. In de woningbouw is jarenlang niets gerealiseerd. Daarom was het extra belangrijk om in de weg en waterbouw te investeren. Het gevolg is wel dat het voor mijn opvolgers vervelender wordt."

De economie trekt aan, er komt weer geld beschikbaar.
"Ik wil er graag wat bij. Sowieso leveren investeringen in onderwijs en infrastructuur maatschappelijk altijd veel op. Maar we willen ook lastenverlichting en het belastingstelsel herzien. We willen ons weer veilig voelen sinds Islamitische Staat en de ramp met de MH17. We willen eigenlijk een heleboel."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden