Schuldvraag wordt lastig in onderzoek naar 'dieselgate'

Europese Commissie en lidstaten hebben wat uit te leggen aan Europarlement

Welke lijken komen er allemaal nog uit de kast, na de Volkswagen-fraude van vorig jaar? Hoe kunnen de nauwe banden tussen auto-industrie en politiek worden doorgeknipt? Is een onderzoekscommissie van het vaak als tandeloos weggezette Europees Parlement in staat om de machtige autofabrikanten pijn te doen? Zomaar wat willekeurige vragen over het onderzoek dat die parlementaire commissie gisteren formeel heeft geopend. Het zal maximaal een jaar duren.

Het onderzoek is in de verte te vergelijken met een parlementaire enquête in de Tweede Kamer, zoals vorig jaar naar het Fyra-debacle. Nu draait het om de sjoemelsoftware-affaire, waarbij fabrikanten op slinkse wijze vervuilende auto's als schoon uit de test deden komen.

De commissie richt zich op het besluitvormingsproces rond de toelating van auto's op de Europese markt. Daarin lijkt de auto-industrie de lakens uit te delen.

"De industrie kan deels opereren naast democratische en andere structruren", aldus Jürgen Resch van de niet-gouvernementele organisatie Deutsche Umwelthilfe. "Ik hoop dat deze onderzoekscommissie erin slaagt dit industrieel-politieke complex te breken."

Tal van betrokkenen zullen worden gehoord. Een namenlijst is er nog niet, maar daar zullen vertegenwoordigers van de auto-industrie op komen te staan, huidige en wellicht ook vroegere Eurocommissarissen, experts uit de EU-lidstaten en mogelijk ook uit de Verenigde Staten. In dat land kwam het Volkswagen-gesjoemel vorig jaar september aan het licht.

Andere kernvraag: zullen er koppen rollen? In Nederland ruimt menig bewindsman of -vrouw het veld na een parlementaire enquête. Hoe moeten we ons de afloop van dit Brusselse onderzoek voorstellen? Groot verschil met een Haagse enquête is onder meer dat de verhoren in Brussel niet onder ede zijn.

Bas Eickhout (GroenLinks), één van de drie Nederlanders in de 45 leden tellende onderzoekscommissie - naast Wim van de Camp (CDA) en Gerben-Jan Gerbrandy (D66) - sluit niet uit dat de schuldvraag breed uitwaaiert: de Europese Commissie (vooral de vorige), de nationale autoriteiten, de auto-industrie: allemaal stonden ze erbij en keken ze ernaar. Dat maakt het des te moelijker om iemand verantwoordelijk te houden voor 'dieselgate'.

Maar volgens GroenLinks-europarlementariër Eickhout is dit wel degelijk een zwaar onderzoek. "Elk EU-instituut dat we willen horen, is verplicht te komen", zegt hij.

"Ook moeten ze de documenten overdragen die wij willen inzien. Onze rol tegenover nationale autoriteiten en autofabrikanten is weliswaar zwakker, maar daar is hopelijk sprake van groepsdruk, zodat ook zij opdraven."

Gisteren werden de voorzitter en vicevoorzitters benoemd. De commissie kreeg een stevig Vlaams karakter. De sociaal-democrate Kathleen Van Brempt is voorzitter. Twee van de vier vicevoorzitters van de parlementaire commissie zijn eveneens Vlamingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden