Schuld mbo-student schiet omhoog

Veel meer mbo'ers hebben nu recht op een studielening, en ze lenen hogere bedragen. Maar ze weten niet hoe met dat geld om te gaan. Ze willen 'erbij horen', en dus komt er eerst de nieuwste telefoon en dan pas het studieboek en de kamerhuur.

Deurwaarders, openstaande rekeningen, en maximaal bijlenen. De gemiddelde schuld van mbo-studenten is sinds 2011 verdrievoudigd naar 3.681 euro. Ook groeit de omvang van de groep studenten met een geldgebrek.

Eén op de vijf mbo'ers heeft één of meerdere schulden op zijn of haar naam staan. Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) is geschrokken van de uitkomsten van haar onderzoek.

Gemiddeld hebben mbo-studenten 550 euro per maand te besteden. Maar hun portemonnee is vaak al voor het einde van de maand leeg. Sinds 2011 geven mbo'ers vooral meer geld uit aan vakanties, de mobiele telefoon en de computer of tablet.

"En dan moeten het lesgeld en de schoolboeken nog worden betaald. Daar denken veel van de studenten niet aan, ze gaan heel makkelijk met geld om", zegt Annemarie Koop van het Nibud. Onder de mbo-studenten van achttien jaar en ouder heeft 26 procent een studieschuld. Ook bij betalingsachterstanden worden openstaande rekeningen van school het meest genoemd.

Een belangrijke verklaring voor de stijging is de verandering van de samenstelling van mbo-scholen. Het mbo bestaat uit de beroepsopleidende leerweg (bol) en de meer praktische beroepsbegeleidende leerweg (bbl). Bbl'ers hebben geen recht op studiefinanciering, en kunnen niet bijlenen bij Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Bol-studenten wel. Waar vier jaar geleden 62 procent van de mbo'ers uit bol-studenten bestond, is dat percentage inmiddels gegroeid naar 81.

Een grotere groep mbo'ers kan nu dus leningen afsluiten bij DUO. Ook lenen ze hogere bedragen bij de overheidsinstantie dan in 2011.

Daarnaast vindt het Nibud dat het schort aan de financiële opvoeding van mbo-studenten. Siebrand Kuiper, schuldhulpverlener van welzijnsstichting PuurZuid, beaamt dat. "Het klinkt heel generaliserend, maar mbo'ers komen in de schulden doordat ze de vaardigheden ontberen om met geld om te gaan. Dat komt ook omdat hun ouders vaak al in de schuldsanering zitten."

Ook zijn de mbo'ers gevoelig voor status. Schoenen, tablets en telefoons, ze willen het nieuwste van het nieuwste. "De verleiding is groot wanneer je met het vernieuwen van je abonnement een iPhone 6 kunt krijgen", zegt Kuiper. "In de schuldhulpverlening zie je vaak dat mensen deze spullen kopen om te doen alsof het goed met ze gaat." Koop: "Ze willen erbij horen."

Wel vragen mbo'ers vaker huur- en zorgtoeslag aan. Door onwetendheid missen sommige studenten de toeslagen waar ze recht op hebben, maar die groep is kleiner dan in 2011.

Gratis telefoon is duur

Tim Kimman (28), ook bekend als rapper Jebroer, werkte mee aan het project Budget Challenge om mbo'ers te wijzen op hun uitgavenpatroon.

"Toen ik de mbo-opleiding Sport en Bewegen deed, kreeg ik schulden. Ik vergat bijvoorbeeld mijn OV-kaart in te leveren. Dat kostte me 700 euro. Ook gingen mijn telefoons steeds stuk. Dan sloot ik nieuwe abonnementen af waarbij je gratis een nieuwe kreeg. Dat kostte natuurlijk heel veel geld. Op een gegeven moment hoorde ik op een dinsdag dat ik diezelfde donderdag mijn huis uit moest. Ik ben toen bij mijn moeder gaan wonen en vroeg mijn vader of hij mijn schulden kon voorschieten. Hij wilde dat niet en zei dat ik het zelf moest oplossen. Achteraf ben ik daar heel blij mee. Ik ben gaan werken als verhuizer en heb op eigen kracht mijn schulden afbetaald. Intussen spaarde ik voor het maken van een videoclip. Nu kan ik al zo'n drie jaar leven van de muziek. Ook ben ik ambassadeur van de BudgetChallenge, een project om met mbo-studenten te praten over geldzaken. Toen ik voor de klas stond merkte ik dat niemand open was over zijn of haar schulden. Tegen hen wil ik zeggen: ga de confrontatie met je problemen aan. Schrijf op wat je uitgeeft en wat er binnenkomt. Maar spaar ook voor leuke cadeautjes. Het moet wel leuk blijven."

Hebberig en jaloers

Hebberig als Dagobert Duck of genoeg is genoeg? Onderzoekers van het Tilburg Institute for Behavioural Economic Research hebben de 'Schaal van Hebzucht' ontwikkeld, waarmee objectief kan worden vastgesteld hoe hebberig iemand is. Hebzucht, een van de zeven hoofdzonden, is het verlangen om steeds meer te willen bezitten.

Er blijken stabiele individuele verschillen te bestaan in de mate van hebzucht van mensen. Uit een steekproef onder vijfduizend Nederlanders bleek dat jongeren hebzuchtiger zijn dan senioren. Ook zijn mensen met een rechtse politieke oriëntatie hebberiger dan stemmers op linkse partijen.

Mensen die op een hoge plek van de hebzuchtschaal staan, zijn materialistischer en jaloerser ingesteld dan zij die laag scoren. Ze hebben minder zelfvertrouwen en zelfcontrole, en zijn impulsiever van aard. Vaak kiezen ze voor het eigen belang, ook als dit op de lange termijn negatieve consequenties voor de groep en zichzelf met zich meebrengt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden