Opinie

Schrik de mbo'ers niet zo af met robotpraat

De tafeltennisrobot die begin deze maand in Tokio een partijtje speelde, is met beroepskennis geprogrammeerd. Beeld AFP
De tafeltennisrobot die begin deze maand in Tokio een partijtje speelde, is met beroepskennis geprogrammeerd.Beeld AFP

Ondanks robots blijven er banen voor mbo'ers. Laat hen daarom vrij een opleiding te kiezen, zegt Karin Holderbusch, teamleider in het mbo.

Karin Holderbusch

Dat we mbo-studenten opleiden voor beroepen die binnenkort niet meer bestaan is erg, lees ik regelmatig. Ook Koert van Mensvoort betoogt dit (Opinie, 23 september). Hij staat deze week met zijn uitzendbureau voor mens én robot op de Dutch Designweek. Impliciet wordt met die opmerking aangegeven dat studenten die opleidingen niet moeten volgen. Dat ergert mij mateloos.

De huidige beroepen, en dus ook banen, bestaan nog en vragen om opvolging. Ik ben helemaal niet tegen robotisering, integendeel. Maar we zouden wat zuiniger moeten en kunnen zijn op onze mbo'ers, om een aantal redenen.

Die mbo-student is pas 15 jaar als hij of zij moet kiezen voor een mbo-opleiding; hoeveel procent weet op zijn 15de welk beroep hij wil gaan doen? Hoe reëel is het om van een 15-jarige te verwachten zijn of haar talenten en kwaliteiten al te kennen, nota bene voor een arbeidsmarkt die ze hooguit zelf kennen van een bijbaantje, zoals bij de AH? Opleidingen zullen altijd achter de markt aanlopen; in de tussentijd moeten er wel opleidingen te volgen zijn.

Vmbo-leerlingen kiezen meestal een vervolgopleiding door externe impulsen: vriendjes, ouders en/of schoolomgeving. Wanneer zij naar het argument luisteren om voor een 'toekomstbestendige' opleiding te kiezen of als hun ouders daarin een stem hebben, betekent dat een afname van studenten voor de beroepen die wellicht zullen ophouden te bestaan. Maar ook binnen die beroepen wordt veelal aan vernieuwing gedaan, dus ze zullen niet op stel en sprong verdwijnen. Daarbij: wie weet vormen de huidige beroepen wel degelijk een belangrijke basis voor een nieuw beroep.

Grote woorden

De gevolgen van zo'n massale keuze voor de verwachte toekomst zijn wel duidelijk. Opleidingen krijgen een tekort aan studenten en zijn gedwongen met minder mogelijkheden (minder instroom van studenten betekent minder inkomsten) toch een kwalitatief resultaat neer te zetten. Dat vraagt creativiteit van docenten en dat zal, gezien de weinig vrije ruimte die zij hebben, steeds moeizamer worden. Ondertussen moeten de studenten gemotiveerd hun opleiding kunnen afronden. Een dilemma dus.

Mijn aanbeveling is daarom op te houden met populaire uitspraken waar geen invulling aan te geven is. Het zijn uitspraken met grote gevolgen; je ondergraaft een of meerdere beroepsgroepen die er op dit moment nog echt toe doen. Daarbij, de meeste beroepen waartoe we opleiden zullen altijd blijven bestaan, daarvoor zullen altijd mensen nodig zijn.

Laat jongeren een opleiding doen waar ze zich op dat moment, om welke reden dan ook, toe aangetrokken voelen. Het gaat om studenten die nog volop in ontwikkeling zijn (denk aan het puberbrein). Het is dan ook héél belangrijk dat zij vertrouwen in zichzelf leren opbouwen. En dat gebeurt niet wanneer zij een opleiding met toekomstperspectief volgen, zij het weinig concreet, maar waar hun hart niet ligt.

Student van de toekomst

Mbo-studenten zijn, als zij alle jaren goed doorkomen, rond de 18 jaar als ze klaar zijn voor de arbeidsmarkt. Zij zullen tot hun 70ste blijven werken, dus zijn er heel veel mogelijkheden om nog verder te scholen en te ontwikkelen. Hoeveel procent van de huidige werkenden doet nog iets met hun gehele initiële opleiding, waarvoor ze rond hun twintigste het diploma behaalden?

Denk aan de student van de toekomst en wees wat genuanceerder in uitspraken dat bepaalde beroepen niet meer zullen bestaan. In antwoord op Van Mensvoort: ja, de robots zullen vast het grootste deel van het werk van de stratenmakers overnemen, maar er is wel degelijk vakkennis nodig hoe zo'n straat gemaakt (betegeld) moet worden. Dat werk zal een robot nooit kunnen overnemen; hij moet namelijk geprogrammeerd worden met beroepskennis.

Lees ook:

De robotarm reikt ver
De robot als banenvreter? Ach...

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden