Opinie

Schrijvers zijn een 'risicogroep'

Sylvain Ephimenco. Beeld Trouw

De dood van VPRO-hoofdredacteur Karen de Bok, die onlangs zelfmoord pleegde, zette Trouw-columnist Sylvain Ephimenco aan het denken: 'Zou het mij ook kunnen overkomen, dat ik geen andere uitweg zou zien dan de definitieve en onomkeerbare?'

Voor zover ik me kan herinneren heb ik Karen de Bok twee keer ontmoet. Ze was nog geen hoofdredacteur van VPRO-tv en werkte bij Radio Rijnmond en, wat de tweede ontmoeting betreft, voor de VPRO-radio in Hilversum. Vorige maand werd bekend dat ze op haar 55ste plotseling was overleden. Haar man, Emile Fallaux, meldde dat Karen "een uitweg heeft gekozen uit een depressie die haar zwaar raakte". Ondanks dat ik haar amper kende, heeft haar zelfgekozen dood me wel beziggehouden.

Misschien omdat ze een succesvolle en getalenteerde mooie vrouw in dezelfde beroepsgroep was en van ongeveer dezelfde leeftijd. Dan ontstaat bij jezelf al snel een gevoel van neerslachtigheid en empathie tegelijk. Onherroepelijk probeer je je onbegrip vorm te geven door haar lot op jezelf te betrekken: zou het mij ook kunnen overkomen, dat ik om aan een depressie te ontsnappen geen andere uitweg zou zien dan de definitieve en onomkeerbare?

Peinzend over een antwoord kwam ik bij toeval een citaat van neuropsycholoog André Aleman tegen: 'Creatieve mensen zijn vaak erg sensitief; ze ervaren emoties, prikkels en gebeurtenissen extra sterk. Dat kan zorgen voor stress en die kan weer leiden tot depressiviteit. En bij depressief zijn, horen soms ook zelfmoordneigingen.' Als je dan een aantal keer in de week voor een leeg scherm moet plaatsnemen en ervoor moet zorgen dat de witte vlak, in relatief rap tempo, met iets zinnig wordt gevuld, dan behoor je ook tot de risicogroep.

Eenzaamheid en isolement

Volgens een Zweeds onderzoek van het Karolinska Institutet is er binnen de groep 'creatievelingen' een subgroep die nog grotere risico's loopt: schrijvers. Bij auteurs komen depressies vaker voor dan bij andere mensen. Bovendien pleegt de schrijvende mens volgens deze studie anderhalf keer zo vaak zelfmoord als gemiddeld. Je denkt gauw aan schrijvers/columnisten die zich van het leven beroofden, als Joost Zwagerman (51), Anil Ramdas (54) of Adriaan Venema (52). Volgens een suïcide-expert kent deze beroepsgroep een verhoogd risico omdat het werk in eenzaamheid en isolement wordt uitgevoerd.

Maar wil ik niet al te somber het weekeinde ingaan, dan moet ik mijn blik naar Fransman Robert Marchand wenden. Nooit zo een vrolijk, onbekommerd en ongecompliceerd mens (via interviews) gezien als Marchand. Bijzonder aan hem is dat hij depressievrij nu al twee keer zolang heeft geleefd als alle personen die hier boven zijn genoemd. Maar ook dat hij begin januari op 105-jarige leeftijd met 22,547 km het werelduurrecord wielrennen op de baan heeft gebroken.

Schrijver van beroep was hij zeker niet in zijn actieve leven. Hij was brandweerman, kippenboer, chauffeur, tuinder, houthakker, schoenen- en wijnverkoper en kende dus geen eenzaamheid en isolement. Tegelijk bleef hij zijn hele leven fietsen bij de amateurs en later de veteranen. Dit geeft deze columnist die zich graag op de fiets afbeult, weer moed: door fietsen komt endorfine vrij die stresshormonen afbreekt en dus de kans op depressie reduceert. Op naar de 105!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden