Review

Schrijvers in het voetspoor van Leonard Bernstein

Op 15 februari 1990 overleed de schrijver Frans Kellendonk, 39 jaar oud. Zijn vroege dood betekende een slag voor de Nederlandse letteren.

Vanaf zijn debuut 'Bouwval' in 1977 tot en met zijn spraakmakende roman 'Mystiek lichaam', dat in 1986 verscheen, had Kellendonk de literatuur een nieuwe impuls gegeven, door zijn superieure stijl, zijn persoonlijke integriteit en grote rijkdom aan ideeen.

Kellendonk had aids, net als Broer, de hoofdpersoon in 'Mystiek lichaam'. Evenals Broer overleed Kellendonk aan de gevolgen van deze ziekte, die vooral slachtoffers maakt onder homoseksuele kunstenaars. (Anthony Perkins is de laatste, hij stierf vorige week zaterdag op 60-jarige leeftijd in Hollywood.)

Boven de rouwadvertentie van Kellendonk stond 'Remember me, but forget my fate', afkomstig uit de opera 'Dido en Aeneas' van Henry Purcell. 'Gedenk mij, maar vergeet mijn lot' zegt Dido op het moment dat ze sterft. Met deze woorden gaf Kellendonk aan dat hij vooral als schrijver herdacht wilde worden, niet als slachtoffer van aids.

Aan die eerste wens wordt binnenkort voldaan. Bij Meulenhoff verschijnt in oktober 'Het complete werk' van Kellendonk, een bundeling van zijn gehele oeuvre, nog volgens zijn wens samengesteld. In januari volgt een andere hommage: 'Met liefde' geheten, een bundel nieuwe Nederlandse verhalen, waarin Kellendonk toch indirect als slachtoffer van aids wordt herdacht.

'Met liefde' is namelijk een bijzonder boek, een 'benefietbundel' zou je kunnen zeggen, als dat woord bestond. Alle schrijvers werken er belangeloos aan mee, net als de uitgever, de vormgever, de lithograaf, de zetter, de binder en de drukker. De boekhandelaren nemen genoegen met een minimale winstperecentage. De opbrengst is bestemd voor het Aids Fonds, voor preventie en onderzoek van deze ziekte, en voor ondersteuning van het buddy-project.

De schrijver Bas Heijne, met Frank Ligtvoet de samensteller van het benefietboek, was een van de buddies van Kellendonk, hij heeft hem tot aan zijn dood bijgestaan. Hij vroeg zich na het eerste verdriet af wat schrijvers tegen deze verschrikkelijke ziekte kunnen doen? Het antwoord ligt voor de hand: schrijven. En zo begon een werkelijk uniek project, want voor zover bekend hebben schrijvers zich nergens op de wereld op deze manier ingezet voor de strijd tegen deze dodelijke ziekte.

De medewerking van de volgende schrijvers staat vast: Jan Brokken, Marja Brouwers, Remco Campert, Adriaan van Dis, Maarten 't Hart, A. F. Th. van der Heijden, Bas Heijne, Gerrit Komrij, Kees van Kooten, Tom Lanoye, Margriet de Moor en Joost Zwagerman. Mogelijk wordt de lijst nog aangevuld, melden de samenstellers trots, de inzenddatum is 1 oktober. De meeste verhalen zijn speciaal voor de bundel geschreven, een enkele is eerder in een bibliofiele uitgave gepubliceerd. De kwaliteit van de verhalen is hoog.

Vanuit de boekhandel is zo enthousiast gereageerd op dit project, dat de oplage van 25 000 exemplaren waarschijnlijk wordt verhoogd, vertelt Harko Keijzer, de uitgever van Contact. Op een bijeenkomst met de inkopers van de grote inkooporganisaties, zoals Bruna, Ako en Libris, hebben Adri van der Heijden, Adriaan van Dis en Bas Heijne zo'n gloedvol betoog afgestoken dat een veel hogere oplage mogelijk lijkt.

Van elke verkocht exemplaar (winkelwaarde 17,90) vloeit ongeveer een tientje naar het Aids Fonds. Bij een oplage van 25 000 exemplaren zou dat een bedrag van 250 000 gulden betekenen, heel wat meer dan de schamele 65 000 gulden die het Aidsgala deze zomer in het Concertgebouw opbracht, een initiatief van de stichting Friends for Life.

Ook eerdere gala's ten bate van het Aids Fonds hadden minder succes dan gehoopt. Een benefietconcert in het Concertgebouw met Leonard Bernstein in 1987 was een regelrechte flop, het AidsExit Gala vorig jaar in het Muziektheater in Amsterdam bracht slechts anderhalve ton op. Een galadiner op de Dam had evenmin succes, ondanks de afwezigheid van Liz Taylor. Gelukkig voor het Aids-Fonds verloopt de verkoop van twee speciale cd's heel wat voorspoediger: 'Red, Hot and Blue' en het vervolg 'Red, Hot and Dance'.

Eind november verschijnt bij de Utrechtse uitgever Kwadraat de bloemlezing 'Zonder vrienden kan ik niet'. In de bundel staan bestaande liedteksten van de caberetiers Ivo de Wijs, Seth Gaaikema, Lennaert Nijgh en Toon Hermans, maar ook van de dichters Guido Gezelle, Ida Gerhardt, Hans Andreas en Leo Vroman. Bij de bundel hoort een cd met liedjes van onder andere Lenny Kuhr, Liesbeth List, Boudewijn de Groot, Danny de Munck en Robert Long. De baten van boek en cd zijn eveneens bestemd voor het Aids Fonds.

Joke Moed, medewerkster van het Aids Fonds, is verheugd over beide projecten. Nee, zij vindt niet dat de beide boeken elkaar bijten, de liedteksten en gedichten zullen een geheel ander publiek aanspreken dan de literaire verhalen, veronderstelt zij. 'Zonder vrienden kan ik niet' wordt eind november aangeboden aan een bekende Nederlander. Hoe 'Met Liefde' gepresenteerd gaat worden, is nog onbekend. Vast staat dat Liz Taylor er niet bij is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden