Schrappen 'onrendabele studies' is onacceptabel

Het VVD-pleidooi tegen 'onrendabele' studies is oppervlakkig en de liberalen onwaardig, stelt Cees Zweistra. De regering mag haar opvattingen over een 'goed leven' niet opdringen.

Onlangs veroorzaakte VVD Kamerlid Pieter Duisenberg opschudding met zijn pleidooi voor afschaffing van 'onrendabele studies'. Omdat studenten van deze studies vaak bij uitkeringsinstantie UWV belanden, vindt hij dat deze studies moeten veranderen of desnoods verdwijnen. De uitkomst van het Kamerdebat dat over de kwestie werd gevoerd is dat een plan wordt gemaakt om de studies achter de vodden te zitten. Hoewel Duisenberg zijn pleidooi als redelijk presenteert, is het oppervlakkig en een liberaal onwaardig.

De argumenten van Duisenberg zijn eenvoudig. Jaarlijks belanden duizenden jonge mensen bij het UWV nadat ze een studie met geringe baankansen hebben gevolgd. Het gaat om studies als psychologie en wijsbegeerte. Dergelijke studies zonder nut of noodzaak (lees: zonder financieel waardeerbaar rendement) zouden volgens de VVD'er moeten worden afgeschaft.

undefined

Een liberaal onwaardig

Er is veel mis met dit betoog. Duisenberg miskent dat een studie ook anders dan economisch gewaardeerd kan worden. De studiekeuze houdt verband met ideeën over wat 'een goed leven' is. Een liberaal pleidooi zou een verschil aan opvattingen over 'een goed leven' moeten bevorderen en niet moeten reduceren tot economisch rendement. Dat dit wel gebeurt, is des te kwalijker nu onder meer de VVD het lastig heeft gemaakt om meer dan één studie tegelijk te volgen.

Zo was het tot en met 2010 mogelijk de studies kunstmatige intelligentie (hoogste baankans) en wijsbegeerte (laagste baankans) te combineren. Een student kon dus zowel een studie met economisch rendement volgen als een studie met rendement in de zin van persoonlijke ontwikkeling. Een wet van PvdA-huize heeft dit met instemming van de VVD in 2011 de das om gedaan. Op grond van deze wet mogen universiteiten namelijk instellingscollegegelden heffen voor tweede studies. De effecten zijn enorm. In 2010 volgden nog ruim 34.000 studenten een tweede studie. In 2013 waren dat er nog maar 22.000.

De Stichting Collectieve Actie Universiteiten (www.stcau.nl) heeft de rechtmatigheid van de hoogte van verschillende instellingscollegegelden betwist. Binnenkort doet de Hoge Raad hierover uitspraak. De rechtszaak is gevoerd bij 'gebrek aan beter'. Want de echte schuld ligt niet bij de universiteiten maar bij de regering. Zij is verantwoordelijk voor de wet die diversiteit als intrinsiek waardevolle - en voor de kenniseconomie onontbeerlijke - factor heeft wegbezuinigd.

undefined

Onacceptabele verschraling

Dat afgestudeerden van onrendabele studies nu vaak bij uitkeringsinstantie UWV belanden, kan worden voorkomen als studenten de kans krijgen meer dan één studie te volgen. Bovendien is sinds 2011 de kwalijke situatie ontstaan dat aspirant-studenten die een onrendabele studie willen volgen moeten kiezen: ofwel hun oorspronkelijke overtuigingen volgen met het UWV in het verschiet, ofwel een studie kiezen vanwege louter economische motieven.

Het op deze wijze versmallen van het keuzespectrum is een onaanvaardbare verschraling. De regering heeft niet het recht haar opvattingen over 'een goed leven' op te dringen. Zij zou er daarom goed aan doen de bekostiging voor een tweede studie opnieuw in te voeren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden