Schrappen kortingspas leidt niet tot extra werklust bij minima

Met de kortingspas krijgen minima onder meer korting op sporten Beeld ANP
Met de kortingspas krijgen minima onder meer korting op sportenBeeld ANP

Het afschaffen van de kortingspas voor minima zorgt er niet voor dat de minima meer gaan werken. Tegelijkertijd is het niet bewezen dat het hebben van zo'n pas grote sociale effecten heeft. Dat zegt Cok Vrooman (54), hoofd onderzoeksgroep Arbeid, Inkomen en Sociale Zekerheid van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Fleur de Weerd

Politici van verschillende gemeenten luidden gisteren de noodklok in de Volkskrant. Uit onderzoek van die krant bleek dat tienduizenden Nederlanders dit jaar hun kortingspas moesten inleveren, een kaart waarmee ze onder andere korting krijgen op sporten en musea.

Dit is het gevolg van een maatregel van het kabinet-Rutte. Sinds januari mogen gemeenten de pas alleen nog maar gratis geven aan mensen met een inkomen tot 110 procent van het bijstandsniveau. Vóór januari gold een grens van 130 procent.

Armoedeval
De gedachte van staatssecretaris De Krom achter de maatregel is dat een kortingspas de prikkel wegneemt om (meer) te gaan werken. Die redenering komt voort uit de theorie van de armoedeval, legt socioloog Vrooman van het SCP uit. "Eenvoudig gezegd veronderstelt die theorie dat mensen rationeel handelen. Veel mensen in de bijstand gaan er weinig op vooruit als ze gaan werken. Dus gaan ze niet zo maar werken."

Volgens de theorie kun je mensen wel motiveren om te gaan werken door het verschil tussen uitkering en loon groter te maken. Maar daar verschilt de theorie van de praktijk, zegt Vrooman.

"Van de mensen die vanuit de bijstand gaan werken, geeft 40 procent aan dat ze er financieel niet op vooruit zijn gegaan. Dat geeft aan dat ze niet alleen naar het geld kijken. Ze denken na over de lange termijn. Sommige mensen willen niet in de bijstand zitten, omdat ze dan constant gecontroleerd worden of omdat ze zich schamen. Werk levert meer voordelen op: menselijk contact en gezondheid."

Weinig effect op gedrag
Uit onderzoek van het SCP in 2007 blijkt dan ook dat het ontvangen van toeslagen maar weinig effect heeft op het gedrag. "Zelfs bij een grote regeling als de huursubsidie zagen we geen verschil bij het zoeken naar een baan."

De kans dat mensen gaan werken door ze hun kortingspas te ontzeggen, is dus klein. "De financiële waarde van de kortingspas is enkele honderden euro's per jaar. Dat is weinig op het totale bedrag dat ze aan bijstand en toeslagen ontvangen."

Werk moet lonen
Toch wil de socioloog de maatregel niet wegzetten als symboolpolitiek. "Het beginsel 'werk moet lonen' wordt breed onderschreven. Je kunt je ook afvragen of de sociale effecten van het inperken van de kortingspas zo groot zullen zijn.

"Het is", vervolgt Vrooman, "bijvoorbeeld niet bewezen dat kinderen op de lange termijn veel hebben aan dit soort subsidies. Het onderwijsniveau dat ze halen heeft een groter effect op hun latere kansen in de maatschappij. Uit onderzoek weten we dat die kansen nauwelijks afhangen van hun sport- en cultuurdeelname in de jeugdjaren.

"Bovendien wordt niet iedereen gekort, de maatregel heeft alleen betrekking op de mensen die tussen de 110 en 130 procent boven het bijstandsniveau zitten. De maatregel levert de gemeenten geld op. En in deze tijd helpen alle beetjes, dat kan ook een afweging zijn."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden