Schraalhans keukenmeester Milieudefensie: 'Duurzaam Nederland' eet minder vlees Adelmund: Gelijk hebben is iets anders dan gelijk krijgen

ROTTERDAM - Het is niet enkel dodelijke ernst die de toon zet op de bijeenkomst. Wanneer Maria Buitenkamp het wenst te hebben over het voedsel in het jaar 2010 - althans datgene wat wij Nederlanders anno dan nog maar mogen consumeren - reageert de zaal wat lacherig. Van tweehonderd gram vlees per dag naar vijfenveertig gram. Schraalhans wordt keukenmeester, zoveel is duidelijk.

'Nederland Duurzaam', heet het congres dat het twintigjarige jubileum van de Vereniging Milieudefensie die woensdag luister moet bijzetten. Nederland, de wereld, volgens Milieudefensie. Het actieplan met het nadrukkelijke stempel 'houdbaar tot drie dagen na 26-122010' staat centraal en krijgt via diaillustraties tekst en uitleg. ..' is de teneur, en dat 'dan' kommer en kwel betekent, is wel duidelijk. Het alternatief: een 'Duurzaam Nederland', met veel overheidsregulering, veel ook wat niet meer kan en niet meer mag, en beleidsmedewerkster Buitenkamp waarschuwt dat in 2010 sommige apparaten zeer schaars zullen zijn, "zoals electrische waterbedden" , maar dat lijkt ons niet onverdraaglijk.

Zo'n beetje alles dient recyclebaar te worden, houdt ze ons voor Alles moet terug, de consument zal niet meer zijn dan een doorgeefluik en daarom zal het bedrijfsleven moeten leren te produceren in tijdloze kwaliteit. En ons doemt ineens het beeld op van zestien miljoen Nederlanders in Mao-pakken en milieuvriendelijke kleine auto's.

Alles zal anders worden, volgens het 'reddingsplan'. Huizenbouw bijvoorbeeld, compacter, energiezuiniger en uitneembaar. Maar zelf het huis inrichten, dat mag gelukkig nog van Milieudefensie. Luxe huishoudelijke apparaten die energie vreten en akelige stoffen uitstoten kunnen we echter op ons buik schrijven, evenals auto- en vliegvakanties naar verre, warme landen. Het kan anno 2010 dus nog druk worden langs Neerlands kusten en op de Waddeneilanden.

Uitdagend en realistisch, dat is het beeld van Nederland in het jaar 2010, althans volgens met actieplan. "In elk geval niet in de auto op weg naar het vliegtuig met een dikke lap vlees net achter de kiezen" , zegt Maria Buitenkamp, om 'realistisch' te concluderen dat dit alles natuurlijk wel een mondiale benadering vereist, omdat Nederland nou eenmaal niet alleen op de wereld staat. Bovendien, "Nederland is mensenwerk" , en daar is de zaal het roerend mee eens.

Mondiaal handelen, anders kunnen die duurzame ontwikkeling in weerwil van alle fraaie bedoelingen toch mooi op onze Nederlandse buik schrijven, is ook de conclusie van Hans Alders, minister van milieubeheer, die als eerste mag reageren op het actieplan van de milieuorganisatie. De bewindsman is uiteraard niet gekomen om het feestje te bederven, en de loftuitingen voor de jarige zijn niet van de lucht.

Vooral het door Milieudefensie uitgewerkte begrip 'milieugebruiksruimte' de portie milieu die straks iedereen ter beschikking heeft en meer ook niet, "de bovengrens in het gebruik van eindige hulpbronnen" - spreekt hem aan. Maar ook hier ziet Alders nog wel de nodige spanning tussen wenselijkheid en haalbaarheid, of zoals even later Karin Adelmund opmerkt, "gelijk hebben is wat anders dan gelijk krijgen" . En dat weet Milieudefensie nu wel, aldus de vice-voorzitter van de FNV.

In een rol voor de overheid als 'meester Albedil' op milieugebied ziet Alders weinig heil. "De regering is niet in staat in alle details te regelen dat en hoe de samenleving duurzaam wordt" , zegt hij. Zelfregulering en de eigen verantwoordelijkheid zijn nog steeds de beste middelen, meent Alders. Hooguit kan het komen tot strengere milieuvoorschriften waardoor bepaalde produkten duurder zullen worden.

'Prijssignalen', noemt Alders die. En als daarvan het effect is dat de lagere inkomens er in koopkracht op achteruit gaan - "sociaal onrechtvaardig" , vindt Alders dat vanuit zijn achtergrond - dan moet het via inkomenspolitiek zoveel mogelijk rechtgetrokken worden. Koppeling van milieu en koopkracht dus. Maar ook hier weer: mentaliteisverandering! Niet per se die jaarlijkse vliegreis naar Tunesie of geimporteerde zomergroenten aan het Kerstdiner.

De minister geeft nog even een sneer naar het bedrijfsleven en daar zal de aanwezigheid van Alexander Rinnooy Kan, voorzitter van het VNO, op het feestcongres niet vreemd aan zijn. Wat hem nou zo opvalt, zegt Alders, is dat er dan zo'n belangwekkend rapport van het internationale bedrijfsleven op tafel komt waarin gepleit wordt voor flink hogere energieprijzen, via heffingen. En onder dat rapport staan ook de handtekeningen van Nederlandse ondernemers. Het zou prettig zijn als ondernemend Nederland op eigen bodem ook zo'n stelling innam, verzucht de minister.

Hoho, zegt Rinnooy Kan, ondernemend Nederland gaat zijn verantwoordelijkheid voor milieubeschermende maatregelen bepaald niet uit de weg. Nederland en zijn ondernemers, lopen in internationaal opzicht ver voorop. Ze anticiperen zelfs op de markt, maar verwachten van de overheid een consistent en plausibel overheidsbeleid, met goed onderbouwde nationale milieudoelstellingen die niet voordurend worden veranderd.

Overigens wil Rinnooy Kan naast zijn welgemeende hulde aan de jubilaris de stemming op het congres niet al te feestelijk laten worden. Hij heeft nogal wat bezwaren tegen het actieplan, zoals de geopperde milieugebruiksruimte: voor iedere wereldburger evenveel. "Concrete utopie" , meent de VNO-voorzitter, want hij heeft zeer zijn twijfels over de bereidheid van de consument om een flinke koopkrachtdaling te ondergaan.

Duurzaam leven, daar gaat het dus om op het congres, en daar is ook Rinnooy Kan een groot voorstander van. Wat dat betreft houden de ondernemers zich aan de wettelijke regels, voorschriften en afspraken. "Mevrouw Adelmund, we doen ons best. Maar duurzaam werken betekent vooral ook doorwerken, en misschien wilt u daar even een oogje op houden" , zegt de VNO-voorzitter licht schertsend.

De FNV-vice-voorzitter vraagt op haar beurt aan Rinnooy Kan in werkgeversland zijn nek nou eens echt uit te steken, waar het gaat om milieumaatregelen. Notoire achterblijvers dienen nou maar 'es niet met fluwelen handschoenen te worden aangepakt. "We moeten niet te bang zijn in Nederland voorop te lopen, de ander landen zullen wel moeten volgen, die zien op den duur toch wel in dat de aarde te klein is om op de huidige voet door te gaan."

Ondanks alle bezwaren, accentverleggingen en rituele stekeligheden over en weer is het wel duidelijk. Iedereen is het eigenlijk in grote lijnen met elkaar eens. Dat de waarschuwing van Milieudefensie bij haar oprichting twintig jaar geleden - 'als we zo doorgaan, dan...' - nu wel is doorgedrongen. Maar ook, in de woorden van Karin Adelmund, dat het begrip milieu net zo glad is als de mest waarover je kunt uitglijden. Een ieder behoort toch immers tot de schare der gelovigen? Zeker op zo'n jubileumcongres.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden