Schouten

Als ik naar Leiden rijd, denk ik altijd aan een rijmpje dat mijn vader graag debiteerde en dat naar zijn zeggen van Joost van den Vondel afkomstig was. De prins der dichters kreeg ooit een lift van een boer, die zijn vee op andermans land liet grazen.

Als vergoeding voor dat ritje dichtte hij: 'Ik zal mij op deez' wagen wagen, / die zal mij dan naar Leiden leiden. / God zal met zware plagen plagen / die op eens' anders weiden weiden.' Aardig, maar niet om steil van achterover te slaan. Mijn vader hield van zulke rijmpjes en woordgrapjes. Ook het befaamde 'De venter kwam over de brug te Deventer en toen was de vent er' heb ik van hem. Ik schat dat we hier te maken hebben met oude vormen van Nederlands taalspel. De woordgrap, vroeger welbesteed aan spitse intellectuelen als Constantijn Huygens of Roemer Visscher, was in de tijd van mijn ouders bezig langzaam af te zakken.

Zij vonden bijvoorbeeld Wim Kan verschrikkelijk leuk. Brrr. En in onze tijd heeft de woordgrap de bodem schijnbaar wel bereikt en doen we er allemaal aan mee. 'Als u voorbijflitst flitsen wij terug', bericht de politie langs de snelweg. Ha ha. Of: Balkenende Bak ellende! 'NEC gaat Euronees', noteerde ik aan het eind van de voetbalcompetitie op een Nijmeegs spandoek, want spandoeken schijnen in het bijzonder uit te nodigen tot opgewekte taalfantasieën; zodra er gestaakt of gedemonstreerd wordt begint het te woekeren: 'Nawijn komt de kater'.

Ook de reclamewereld, naar bekend bomvol afgewezen dichters en cabaretiers, weet er raad mee: 'Het zit wel knorr!' Een reisbureau: zonvergetelijk! Maar dat woordgrapjes zo droef zijn afgezakt op de sociale ladder betekent bepaald niet dat ze nu alleen zijn voorbehouden aan voetbalfans, demonstranten en wasmiddelwijfjes; ook de betere standen goochelen nog altijd mee, bijvoorbeeld wanneer ze volk binnen haar poorten proberen te halen. Zo kennen we het MuZeeum in het Zeeuwse Vlissingen en wil de geestelijke gezondheidszorg dat wij begrijpen dat het Mentrum een soort mentaal centrum is. En nog is het einde van het bereik der woordgrap niet in zicht. Want het gebouw waar deze krant vervaardigd wordt kent een krantine. Ach ja. Misschien moeten we ons erbij neerleggen dat het taalspel de beste vertegenwoordiger van onze democratie is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden