Schouten

Stel dat Napoleon na afloop van de slag bij Waterloo door de Engelsen voor het Frankrijk-tribunaal was gebracht en men hem voor het aangezicht van de hele wereld zijn kijk op de geschiedenis had laten uitleggen.

Ik ben er zeker van dat het een spetterende vertoning was geworden, met ongehoorde verklaringen en beschuldigingen. Een kijkje in de geest van een subliem acteur die zijn rol van martelaar met dezelfde verve speelt als die van keizer. Slobodan Milosevic heeft wel iets weg van zo'n Napoleon. De hele wereld spuugt op hem, de ergste misdaden worden 'm voor de voeten geworpen, maar je ziet hem groeien in de rol die we hem zelf hebben aangeboden, hij dwingt ons naar hem te luisteren, zijn verongelijktheid te voelen, zijn gruwelalbum met foto's in te zien. Vol arrogantie en minachting voor de rest van de wereld speelt hij de martelaar van zijn volk en iets in ons, het gehoor dat hij tracht te begoochelen met zijn omkeringen der geschiedenis, herkent in hem de diepste poelen van het ego, een man die volstrekt in zijn spel gelooft. In Napoleons tijd richtte men geen oorlogstribunalen op en in onze tijd sturen wij verwerpelijke dictatoren niet meer naar onbewoonde eilanden. Wie vandaag alleenheerser wil wezen kan er niet op rekenen dat hij na zijn val in den vreemde een tuintje mag gaan wieden en zijn memoires dicteren. Maar ik heb de indruk dat Milosevic het zo wel best vindt. Hij geniet ten volle van alle afkeer en haat om hem heen, al die moeite om de beschaafde gezichten in plooi te houden met zo'n monster in huis. Milosevics defensie levert een bizar schouwspel op, een mooi voorbeeld van wat in de psychiatrie geloof ik 'querulantenwaan' heet. Zie je wel, iedereen heeft het op me gemunt, ik bent het slachtoffer van een complot. Vroeger heette zoiets gewoon martelaarschap. De goede martelaar bleef tot het laatst in zijn gelijk geloven en ging zingend de vlammen of de muil in. Maar echte martelaren zijn zeldzaam geworden, de Amerikaanse Talibanstrijder ontkent alles, en de Nederlandse Falung Gong-aanhanger klaagt over de opgelopen klappen. In Elias Canetti's 'Het martyrium' lezen we hoe de overtuigde martelaar het doet: 'Als eindelijk de vlammen hem bereiken lacht hij luid, luider dan hij in zijn leven ooit gelachen heeft'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden