Schouten

Begin jaren zestig lag er bij ons thuis een viewmaster met daarin een schijfje met plaatjes van Pretoria. Zonnige stad. Rustig verkeer. Paarse bomen. Zeker door mijn Zuid-Afrikaanse tante toegestuurd om ons te laten zien hoe ze woonde. Geen spoor van zwarten en daardoor, gek genoeg, ook geen spoor van Apartheid. Want het perverse van het Apartheidssysteem was dat de blanken er haast niets van merkten.

Rob Schouten

Veertig jaar later rijd ik met een vriend naar hartje Pretoria: Church-Square. Paul Kruger staat er nog altijd op zijn sokkel, groot, log en imponerend. Heeft zich in alles altijd door God laten leiden, lees ik onder zijn voeten. Kruger mag nog even blijven, net zoals Pretoria nog even Pretoria mag heten. Maar niet voor altijd. Transvaal heet al Mpumalanga en blanke Zuid-Afrikanen moeten op televisie de klik-klanken van het Xhosa en negen andere officiële talen aanhoren.

Begrijp ik het goed? Pretoria is een prachtige stad en de net in bloei staande jacaranda's leggen nog steeds een paarse gloed over alles. Maar er is geen spat te beleven. Er zijn geen kroegen, voor het nachtleven moet je naar Johannesburg, de toeristenhel, waar je dan overhoop gestoken wordt. Mijn gastheer komt nooit in het centrum. Nu wel. We zitten in het enige leuke café, Café Riche, aan het enige tafeltje buiten in de zon en bekijken het gewemel. Wat hangjongeren passen voor een paar rand op de auto, dat wil zeggen: ze stoppen wat geld in de meter als de parkeerwachter komt en in hun eigen zak als die niet komt. Je kunt maar beter betalen, anders loopt je jeep minstens een lelijke jaap op met een mes of een sleutel. Zuid-Afrikaans ondernemerschap. Onder de Apartheid mochten de zwarten niet eens een eigen zaak beginnen en na zessen mochten ze niet meer op de fijne blanke pleinen, waar nu haast geen blanken meer lopen. Raar land.

De zelfbenoemde parkeerwachter heeft pech. Als we terugkeren probeert hij tien rand voor zijn oppassend gehang te vangen maar volgens de meter is het maar twee rand. En toevallig wordt die net geleegd door een potige blanke agent, die het bevestigt: twee rand! Opgewonden staat de jonge ondernemer te springen, maar het is onverbiddelijk twee rand en hij kan niet met het mes in de blanke auto kerven. Ik sta erbij en ik kijk ernaar. Apartheid opruimen: Sisyfusarbeid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden