Schouten / Voor galg en rad

Het schokkendst aan ’In cold blood’, de film naar het boek naar de werkelijkheid, vond ik eigenlijk dat de moordenaars afzonderlijk worden geëxecuteerd.

door Rob Schouten

Terwijl ze de hele overval en moordpartij samen beraamd en uitgevoerd hebben, worden ze tenslotte op verschillende momenten en in verschillende locaties opgeknoopt, helemaal alleen. Bijna beving mij een vorm van medelijden bij het zien van deze eenzame dood. Medelijden en wraakgevoelens horen in het recht niet thuis, maar daarom mogen we ze persoonlijk nog wel koesteren. Voor een westerling was de executie van Saddam niet om aan te zien. Barbaars ja, zoals sommige politici het noemden, middeleeuws, maar vooral schokkend omdat wij aan het verschijnsel zelf natuurlijk helemaal niet meer gewend zijn. Wie dacht er niet aan zijn eigen voorouders, die een paar eeuwen geleden nog voor de lol en het griezelen naar openbare executies kwamen kijken? Ik kan me er helemaal niks meer bij voorstellen. De beelden van Saddams terechtstelling, die nu als een soort prijswinnend filmpje over de wereld gaan, laten je vooral hoofdschuddend achter. Moest het nu zo? De ex-dictator zelf was nog wel het kalmst naar het scheen, met nog wat geïnteresseerde vragen aan zijn beulen voor hij werd opgehangen aan die merkwaardig dikke strop, waarvan je als leek dacht dat-ie jouw nek niet zo makkelijk zou breken. Hij slaagde in zijn voornemen om een mooie martelaarsrol te spelen, omringd door schimpende vijanden – ik denk dat het hem allemaal redelijk goed uitkwam. Met de koelbloedigheid van de ware psychopaat liet hij het allemaal gebeuren, stervend halverwege een religieuze aanroep. Hadden de Amerikanen die hem drie jaar geleden in dat hol aantroffen hem maar niet beter direct kunnen doodschieten, dacht ik, standrechtelijk, en dan maar beweren dat ze ’m op de vlucht hadden neergeschoten; geen haan had er naar gekraaid. Een fatsoenlijke gedachte was het niet maar ik hield hem niet tegen. En ik dacht aan de Ceaucescu’s, onfatsoenlijk berecht en ook maar direct geëxecuteerd op een winters binnenplaatsje. Bruut, maar iedereen had er zo te zien vrede mee: zo gaat dat in oorlogstijd. Bij het zien van zo’n galg met strop beving mij sowieso de gedachte dat een vuurpeloton misschien toch beter was, sneller, ondubbelzinniger. Nee, ook de elektrische stoel niet, met die merkwaardige serie verdovingen en injecties die soms ook hun werk maar half schenen te doen. Of misschien was de beste executie wel die van de Romeinen, die doodskandidaten bevel gaven zelfmoord te plegen, maar je mocht zelf weten op welk moment en hoe. En zo bevonden mijn gedachten zich voortdurend in contreien waar ze zich allerminst thuisvoelden, onwennig en ongemakkelijk dolend te midden van gangsters, doodvonnissen, executies en laatste ogenblikken. In ’De dominee’ de film over het leven van topcrimineel Klaas Bruinsma en afgelopen maandag op tv, zagen we het rijke milieu waarin hij opgroeide. Over Saddam hoorden we dat hij in gevangenschap vogeltjes voerde en een klein stukje grond met onkruid onderhield, dat hem aan zijn jeugd deed denken. Het zegt iets over het vreemde pad naar galg en rad.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden