Schorsing Rusland opgeheven: 'Een klap in het gezicht van de schone sport'

De Russische president Poetin met kunstschaatssters Alina Zagitova (links) en Evgenia Medvedeva die in Moskou gehuldigd werden voor hun prestaties op de Spelen in Pyeongchang. Beeld Reuters

Ondanks hevig protest heft wereldantidopingagentschap Wada de schorsing van het Russische antidopingbureau op. Daarmee is de terugkeer van Russische atleten op internationale toernooien aanstaande.

Rus-sia, Rus-sia, Rus-sia. Het is februari 2018. Op de Olympische Spelen in Pyeongchang laten de Russische sportfans van zich horen. Ze staan op het plein bij het ijshockeystadion om lawaai te maken. Met geschminkte gezichten zwaaien ze uitzinnig met Russische vlaggen, terwijl ze Rus-sia, Rus-sia, Rus-sia scanderen.

Als de atleten hun nationaliteit niet mogen uitdragen, doen de fans het wel. Russische sporters waren de afgelopen jaren geen Russen. Althans, zo deed het Internationaal Olympisch Comité IOC het voorkomen. Achter hun naam stond ‘OAR’, een niet bestaand land, door het IOC verzonnen. De afkorting staat voor Olympische Atleet uit Rusland. Alleen sporters die nooit zijn gepakt op doping kregen een olympisch ticket. Zij mochten onder strikte voorwaarden afreizen naar Zuid-Korea. De Russische vlag, kleding, het volkslied en officials waren verboden.

In de atletiek werden de paar Russen die mochten deelnemen aan de WK in Londen vorig jaar door de mondiale atletiekfederatie IAAF ‘ANA’ genoemd, geautoriseerde neutrale atleten.

Binnenkort heten Russen waarschijnlijk gewoon weer Russen. Want gisteren besloot het mondiale antidopingagentschap Wada om de schorsing van het Russische anti­dopingbureau Rusada op te heffen. Daarmee wordt een begin gemaakt tot rehabilitatie van Russen als volwaardige sporters, inclusief eigen tenue, vlag en volkslied.

Herman Ram, voorzitter van het Nederlandse antidopingautoriteit. Beeld ANP

De beslissing zorgt voor een storm aan kritiek vanuit de internationale sportgemeenschap. Herman Ram, voorzitter van het Nederlandse antidopingautoriteit, vindt het een slecht besluit dat de Russen weer vrij spel krijgen. “Dit is het grootste dopingschandaal van deze eeuw. Rusland heeft slechts gedeeltelijk aan de eisen voldaan.”

‘Omgekeerde wereld’, vindt Herman Ram. Een ‘soap’, vindt Rutger Smith, de kogelstoter die in zijn carrière vaak heeft gestreden tegen gedrogeerde sporters. De voorzitter van de atletencommissie van het Wada, de Canadese ex-langlaufster Beckie Scott, noemt de beslissing een ‘klap in het gezicht van de schone sport’.

Rusada werd in 2015 geschorst voor minimaal drie jaar vanwege de grootschalige fraude bij de Olympische Spelen in Sotsji in 2014. De Russen smokkelden op de Winterspelen vuile urinestalen via gaten in de muur naar buiten om deze te verwisselen voor schone stalen. Het land kreeg drie jaar om de boel op orde te brengen.

Dopingprogramma

De eerste signalen van een minutieus voorbereid dopingprogramma, gestuurd door de staat, komen in december 2014 aan het licht als de Duitse tv-zender ARD een documentaire uitzendt over het massale gebruik van doping bij Russische sporters. Wie in het nationale team wil komen, moet zich schikken naar het Russische systeem. Dopinggebruik hoort daarbij. Het Wada start na de documentaire een onderzoek.

Na een eerste rapportage wordt het Russische antidopingbureau Rusada in 2015 geschorst. Voor de internationale atletiekfederatie IAAF is de maat ook vol. Russische atleten mogen vanaf dat moment niet deelnemen aan internationale wedstrijden. De schorsing wordt in 2016 verlengd waardoor ook de Europese kampioenschappen atletiek in Amsterdam en de Olympische Spelen in Rio aan hen voorbij gaan.

Vlak voor de Spelen van Rio presenteert jurist Richard McLaren het eerste deel van het onderzoek naar de dopingfraude. Daaruit blijkt dat Rusland er een dopingprogramma op nahoudt dat wordt gestuurd vanuit de staat. Honderden sporters zijn in de afgelopen jaren gedrogeerd om medailles te winnen. Positieve testen werden massaal weggemoffeld.

Na die rapportage ontstaat er grote druk vanuit de internationale sportgemeenschap om alle Russen in alle sporten te weren van de Spelen in Rio. Het Wada roept op tot een algehele uitsluiting, maar het IOC wil daar niet in mee en laat de beslissing bij de individuele sportbonden. Uiteindelijk gaan er 271 Russen naar Rio. Het Internationaal Paralympisch Comité sluit wel alle Russen uit voor de Paralympics.

Neutrale kleding

Op de WK atletiek in Londen in 2017 mogen er alleen enkele atleten uit het land meedoen die nooit zijn gepakt op doping en meerdere keren zijn getest buiten Rusland. Ze heten ANA’s, lopen in neutrale kleding en krijgen geen volkslied te horen bij een overwinning.

Ondertussen komen de Winterspelen in Pyeongchang eraan en heeft Rusland de boel nog steeds niet op orde. Het wordt weer billenknijpen voor de Russische sporters. In een poging genade te krijgen, wordt de Russische kunstschaatsster Evgenia Medvedeva twee maanden voor de Spelen naar Lausanne gestuurd om de hoge heren van het IOC te overtuigen Rusland toe te laten tot de Winterspelen.

Weer durft het IOC geen harde straffen uit te delen. Russen mogen zoals verwacht toch naar Zuid-Korea. Ze zijn onder strikte voorwaarden welkom, met ‘OAR’ achter hun naam. Russische officials mogen zich niet laten zien.

Sports House

Intussen is het in het Rusland-huis in Zuid-Korea gewoon feest als er een Russische medaille wordt gewonnen. Al heet het Rusland huis natuurlijk geen ‘Russia House’ maar ‘Sports House’. Er wordt een Russische Napoleontaart aangesneden en mensen kunnen een matroesjka schilderen. Bij de uitgang krijgen bezoekers nog wat stickers mee met de tekst Russia in my heart.

Om de schorsing van Rusada dit jaar op te heffen, moest Rusland nog aan twee voorwaarden voldoen. Het McLaren-rapport moet erkend worden. En het Wada moet volledige toegang krijgen tot het laboratorium in Moskou waar nog veel informatie verborgen ligt. Dat is nog niet gebeurd.

Toch adviseerde een commissie van het Wada vorige week dat het tijd was om de schorsing van Rusada op te heffen, mits er voor 31 december van dit jaar alsnog toegang komt tot het lab.

Donderdag werd de schorsing opgeheven. Herman Ram verwacht dat er voor internationale sportbonden als atletiekfederatie IAAF niets anders op zit dan Russen toe te laten nu het Russische dopinglab haar officiële status terug heeft. Als Rus, met vlag en volkslied. Ram blijft erbij: hij vindt het onbegrijpelijk.

Lees ook:

Kogelstoter Smith gelooft niets van antidopingbeleid van 'schurkenstaat' Rusland

"Je geeft jezelf steeds de schuld, zoekt naar redenen waarom het net niet lukte. Maar achteraf blijkt dat ik recht had op veel meer." Kogelstoter Rutger Smith heeft zo zijn gedachten over het antidopingbeleid van Rusland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden