Opinie

Schoolvakantie tijdens de oogstmaand, dat is achterhaald

null Beeld Schoolroosters gaan er nog steeds van uit dat kinderen in de zomer meehelpen op het land.
Beeld Schoolroosters gaan er nog steeds van uit dat kinderen in de zomer meehelpen op het land.

PIERRE DIEDEREN   De lange zomervakantie stamt uit de tijd dat leerlingen op het land moesten helpen, stelt leraar Pierre Diederen. Tijd voor een hedendaags leerritme.

Nu de planning voor het schooljaar 2014/2015 op de meeste middelbare scholen klaar is, blijkt dat noch van modernisering noch van flexibilisering sprake zal zijn. Bovendien wordt nauwelijks rekening gehouden met het leerritme van de leerlingen. Lange vakanties, dat is het heilige huisje dat vernieuwing in de weg staat.

Bij de invoering van de leerplicht in 1901 werd de planning van het schooljaar aangepast aan het jaarritme van de leerlingen. Met de agrarische achtergrond van veel kinderen en de noodzaak mee te werken, werden lange vakanties gepland waarin kinderen nijver konden zijn. Het schooljaar werd gepland in krap veertig weken. Het comprimeren van de schoolse werkzaamheden in die korte periode heeft geleid tot grote werkdruk bij het personeel dat niet zoals in andere sectoren 46 weken of meer in een jaar heeft om de zware taak te volbrengen.

Toen de bedrijfsmatigheid binnen scholen belangrijker werd, begin deze eeuw, werd het schooljaar verder gecomprimeerd. Minder les en meer vrij, want de schoolbesturen weten als geen ander dat elke les die gegeven wordt ook moet worden betaald.

Spreiding
Klachten van ouders en demonstraties van leerlingen leidden tot een parlementair onderzoek in 2008 onder leiding van Clemens Cornielje. Een van de aanbevelingen van Cornielje luidde dat controle op de onderwijstijd nodig was, omdat scholen de neiging hadden te weinig lestijd aan te bieden. En natuurlijk legde ook Cornielje uit dat spreiding van de zware taak van leraren over het volledige kalenderjaar zou leiden tot vermindering van werkdruk.

In het nationaal onderwijsakkoord hebben regering en onderwijsveld afgesproken dat de onderwijstijd zal worden geflexibiliseerd. In het regeerakkoord van Rutte II staat dat de regelgeving voor de onderwijstijd zal worden gemoderniseerd.

De politiek roept dat het onderwijsveld het best in staat is lesdagen, leertijd en vakantiedagen te plannen. Scholen verkondigen gretig dat vooral zij weten hoe het schooljaar gepland kan worden in het leerritme van de leerlingen. Alsof het rapport van Cornielje niet bestaat.

Nu de planning van het volgende schooljaar gereed is, blijkt dat noch van flexibilisering, noch van modernisering van de onderwijstijd sprake is. Terwijl individuele leerlingen met smartphones en tablets overal en altijd interactieve toegang kunnen hebben tot informatie van elk gewenste niveau, blijven scholen vasthouden aan lesroosters waarin tijd, plaats en niveau voor dertig leerlingen tegelijk muurvast staan.

Oogstmaand
Leerlingen die in de oogstmaanden op het land moeten meewerken bestaan niet meer, maar toch houden scholen vast aan een planning die ontstond rond 1901. Krap 38 lesweken gevolgd door een zee van vrije tijd, leidt tot keihard hollen, gevolgd door te lang stilstaan.

Hoe de scholen rekening houden met het leerritme van de leerlingen blijkt in de weken voorafgaand aan het centraal examen: iedereen weet dat het belangrijk is in de laatste weken voor het examen hard te studeren. En toch sluiten de scholen juist in die periode de poort omdat de meivakantie nog belangrijker is.

Dat het onderwijs vijftig jaar achterloopt op maatschappelijke ontwikkelingen is een understatement. Hoog tijd dat leraren zien dat in andere sectoren werk wordt geleverd in een digitale omgeving waarin tijd en plaats onbelangrijk zijn, waarin elk gewenst niveau direct beschikbaar is en waarin maximale interactie kan plaatsvinden met anderen. Als de sector die omslag niet zelf kan maken, wordt het tijd Cornielje nog eens na te lezen.

Pierre Diederen: leraar natuurkunde

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden