SCHOOLMAALTIJDEN

Een fors aantal kinderen ontbijt zelden of nooit. Op school zijn ze daardoor tijdens de lessen suffig en ongeconcentreerd. Directeur W. Kamu van de Jan Nieuwehuizenschool in Utrecht vindt heteen onderschat probleem dat meer landelijke aandacht verdient. Alle 180 leerlingen van zijn school kunnen vanaf 22 mei tweemaal daags aanschuiven voor een gezond ontbijt en lunch. Het is de bedoeling dat andere Utrechtse scholen het project, indien geslaagd, overnemen.

Toch heeft McKenniet nog geen massale navolging gevonden onder andere Nederlandse scholen. Er heerste, zo vertelt directeur W. Kamu van de Jan Nieuwehuizenschool zelfs enige schrik onderandere Utrechtse scholen die hoorden van het initiatief bij hen in de buurt. “Ze waren bang dat ze zelf ook op hun school boterhammen moesten gaan smeren”, zegt Kamu.

Eén reden waarom 'schoolrestaurants' de afgelopen jaren niet algemeen zijn ingeburgerd omdat de scholen de voorziening in principe zelf moeten financieren. McKenniet draait daarom mede op banenpoolers, vrijwilligers en op subsidies. Voor de Jan Nieuwenhuizenschool heeft het Utrechtse college van B en W eenmalig 70 000 gulden uitgetrokken.

Voor zowel scholen als veel ouders is aanbieden van schoolmaaltijden vaak een beladen thema. De school wil deze belangrijke taak niet overnemen; de opvoeders zouden zich in hun kuif gepikt kunnen voelen. Kamu beseft dat het een gevoelig onderwerp is. “Na de eerste publiciteit in de regionale pers dacht ik: morgen hangt iedereen hier protesterend aan de telefoon. Maar in plaats daarvan kwamen ouders heel trots naar me toe en zeiden dat ze het een geweldig initiatief vonden.”

De ouders konden hun kind voor het ontbijt opgeven door een strookje in te vullen. De respons was groot; Kamu zegt dat vijftig van de honderdtachtig leerlingen zich hebben aangemeld. De directeur plaatst zelf wel kanttekeningen. “De eerste reacties zijn boven verwachting, maar het gaat erom dat het project binnen de school een vaste plaats krijgt. Het is best mogelijk dat na een paar weken, als het nieuwe er af is, de animo zal teruglopen. Daarom is er tot de herfstvakantie een proeftijd. Pas daarna kunnen we kijken of we ermee doorgaan”.

Tijdens de eerste proefmaanden krijgen de kinderen om 10 uur 's ochtends te eten. Het is de bedoeling dat na de proeftijd het ontbijt al om acht uur begint, waarna de kinderen met een volle buik kunnen aanschuiven voor de eerste ochtendlessen, om half negen. Uiteindelijk wil de school de peuters in hun eigen klaslokaal laten eten. In de proefperiode zal dat gebeuren in de hal boven, waar een buffet komt waar de ouders de broodjes smeren, naast tafeltjes voor de eters. Een gezond ontbijt met bruin brood, melk en fruit kost een kwartje, de lunch een gulden. Voor dat geld kunnen de kinderen zoveel eten als ze willen.

De belangstelling van de ouders om te helpen bij de bereiding en begeleiding van de maaltijden was groot. Vijfentwintig ouders hebben zich spontaan aangemeld. Het lijkt een beetje paradoxaal; geen tijd hebben om je kind te eten te geven, maar wel om daar in schoolverband bij te helpen. Kamu vindt dat te makkelijk gesteld: “We hebben hier te maken met twee categorieën ouders. De ene helft bestaat uit tweeverdieners die geen tijd hebben om hun kinderen eten te geven. De anderen zijn de mensen die, simpel gezegd, minder goed voor hun kind zorgen dan zou moeten. Die laatste groep meldt zich nu vooral aan. Zij hebben wel de tijd om mee te helpen, maar thuis komt het er op de één of andere manier niet van. Zeker bij kinderen moet je tijd nemen voor het eten, want peuters zijn vooral 's ochtends veel te ongedurig om rustig te ontbijten. Veel ouders zetten dan maar de TV aan.”

Kamu is geschrokken van reacties in de pers. “Eén van de eerste artikelen over het project zei nog net niet 'gaan we dat nou ook al voor die buitenlanders doen', maar daar kwam het wel op neer. Ik vind dat stuitend. We zitten hier toevallig in een zwarte wijk met verschillende nationaliteiten en meteen wordt er naar het probleem gekeken als iets dat vooral voorkomt in allochtone gezinnen. Het is een probleem dat vooral speelt in lagere sociale milieus, maar dat heeft niets met cultuur of nationaliteit te maken.”

Daarom was de directeur blij met het onderzoek dat de oud-hoogleraar Voedingsgedrag prof. dr. E. Köster samen met psychologe E. Tai-A-Pin uitvoerden. Dat onderzoek steunde Kamu's bevinding dat het ontbijtgedrag niet bepaald wordt door culturele afkomst. De wetenschappers becijferden na gesprekken met leerkrachten van diverse Utrechtse basisscholen dat tot dertig procent van de kinderen 's ochtends met een lege maag in de schoolbanken zit. Met alle gevolgen van dien voor de concentratie en de leerprestaties van het kind.

De kritiek die directeur Kamu al vaker heeft gehoord, is dat zijn school met het eetproject een belangrijke ouderlijke taak overneemt, in plaats van de opvoeders te stimuleren hun kinderen zelf een ontbijt te geven. Kamu benadrukt dat hij niet op de stoel van ouders wil gaan zitten:“Het project is een extra voorziening voor de leerlingen. Zowel ouders als kinderen zijn volstrekt vrij om mee te doen. We staan ook zeker niet met het bestraffende vingertje te zwaaien naar de ouders dat wij het beter kunnen. Dit valt onder de normale opvang die we hier op school bieden. In het verleden hebben we ouders wel aangesproken op hun verantwoordelijkheid. Dat hielp dan voor twee weken tot een maand. Daarna zat zo'n kind 's ochtends weer slap op zijn stoeltje. Je kan tien keer of tienduizend keer het belang van een ontbijt uitleggen, het helpt niet. Als ouders hun taken niet vervullen, is het realistisch om bij te springen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden