Schoollunch India onder vuur

Er kan veel misgaan bij bereiden van maaltijden, maar ze lokken wel kinderen naar school

Eén giflunch, geserveerd door een inhalige schooldirectrice en gefourneerd door haar man de kruidenier, doet het programma van gratis schoolmaaltijden in India schudden op zijn grondvesten. Dagelijks krijgen zeker honderd miljoen kinderen op alle 1,3 miljoen basisscholen een warme lunch. Het is 's werelds grootste schoolvoedselprogramma.

Veel soeps is het niet: wat dal (linzenprutje) en wat rijst of chapati's (platte broodjes). Soms wat groente, fruit en melk. Toen het onlangs misging in het dorpje Dharmasati Gandavan in deelstaat Bihar, ging het écht mis.

Kinderen en ouders in het dichtbevolkte, arme Bihar klaagden toch al over het ondermaatse hapje. En op die dag smaakte het zo smerig dat zelfs de schoolkok zou hebben geprotesteerd bij het schoolhoofd. Maar, beweren Indiase kranten, omdat haar man de bakolie en andere ingrediënten had geleverd, dwong zij de sputterende kinderen toch de lunch op te eten.

Het resultaat: 23 doden en nog meer zieken. "De school gaat niet meer open, dat staan wij niet toe", zei Rakeshwar Mahato die zijn kleindochter verloor: "Hier zijn onze kinderen vermoord." Ouders begroeven de lichaampjes uit protest vlakbij de school.

Directrice Meena Devi was een week op de vlucht, en gaf zich dinsdag over, nadat gedreigd was met beslaglegging op haar huis. Devi wordt vervolgd voor moord en criminele samenzwering. Woensdag werd bevestigd dat in het eten landbouwgif zat. Op allerlei plaatsen weigeren kinderen nu uit angst hun lunch te eten, terwijl dit voor velen de enige maaltijd per dag is. In Bihar boycotten gisteren volgens de vakbond van basisschoolleerkrachten 300.000 onderwijzers de lunch. In de praktijk draaien zij namelijk op voor het voorbereiden en serveren. Volgens een onderzoek van de regering uit 2010 zou dat de docenten in Bihar ruim twee uur per dag aan lestijd kosten. "Te veel", oordeelt voorzitter Brajnandan Sharma van de vakbond. "Wij bepleiten al langer dat de overheid een apart bureau instelt."

In sommige deelstaten hebben organisaties als de Naandi-stichting het voedselprogramma overgenomen, elders doen leraren het. "Te willekeurig. Het moet overal op dezelfde manier gebeuren. En het is niet de taak van onderwijzers om de lunch te overzien. Zij moeten lesgeven", oordeelde juist gisteren het hooggerechtshof van Allahabad in deelstaat Uttar Pradesh, naast Bihar. De zaak was aangespannen door parlementariër Pradhanacharya Parishad, nadat de schoolinspectie in juni de inzet van privéorganisaties voor de lunch had verboden en de schooldirecties aansprakelijk stelde.

De logistiek van het programma Cooked Mid-Day Meal (CMDM) is per deelstaat gigantisch. Bij de aanvoer, distributie, opslag, bereiding, hygiëne kan van alles mislopen, door corruptie, armoede of complexiteit. Alleen al in deelstaat Bihar worden twaalf tot dertien miljoen kinderen 'bediend'. Vaak ontbreekt het aan goede opslagruimte. Ratten en katten lopen in en uit, regenwater dringt in de zakken met granen. De meeste scholen hebben geen keuken, andere geen kok. Dan bereiden schoolmeisjes de chapati's maar. Dit alles blijkt uit de nationale evaluatie van het CMDM uit 2010.

In 1995 begon de regering met het gratis voedselprogramma om schoolbezoek te bevorderen. Door de jaren heen is het programma uitgebreid, tot het in 2006 was opgelopen naar 450 calorieën en 12 gram proteïne dagelijks. Het zijn vooral de kinderen van armen en arbeiders die ervan profiteren.

Hoofd voeding van Unicef India, Victor Aguayo, wijst er telefonisch vanuit New Delhi op dat CMDM wel de zogeheten kortetermijnhonger en seizoenshonger wil bestrijden, maar toch vooral als doel heeft deelname aan onderwijs te bevorderen: "De meeste schade door ondervoeding zie je in de eerste levensjaren. De achterstand in groei en ontwikkeling is niet in te halen."

De dagelijkse gratis lunch heeft volgens Unicef een enorm potentieel om onderwijs voor de armen gemeengoed te maken. "Het is heel belangrijk meer meisjes langer op school te houden. Dat betaalt zich uit in de volgende generatie. Het nut van de schoolmaaltijd staat buiten kijf."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden