School moet niet álles voorschrijven, vinden haar critici

Van onze onderwijsredactie AMERSFOORT - Een beetje aarzelend kwam het eruit, maar prof. dr. M. de Winter waagde het toch om pedagoge prof. dr. Lea Dasberg te bekritiseren. “Het is goed dat ze de pedagogische taak van het onderwijs benadrukt. Die wordt nog te vaak onderschat. Maar ze is ook een beetje ouderwets.”

Die beschuldiging verwees naar Dasbergs opvatting dat het 'gemakzuchtig, gewetenloos en wreed' is om leerlingen keuzevakken voor te leggen. Niet leerlingen, maar het onderwijzend personeel is verantwoordelijk voor wat op school moet worden geleerd. Kinderen kunnen immers niet overzien wat voor hen belangrijk is om te leren. Daar is de professionaliteit en de maatschappij-analyse van een leerkracht voor nodig.

Dasberg figureerde gisteren tijdens een forumdebat in Amersfoort over de relatie tussen opvoeding en onderwijs. Niet lijfelijk aanwezig, omdat het Joodse Nieuwjaar haar in Israël hield, droeg ze kort samengevat door middel van een videoband een lezing voor, die ze speciaal voor het jubilerende Christelijk Pedagogische Studiecentrum (CPS) schreef.

Volgens De Winter, die aan Universiteit Utrecht de leerstoel kinderstudies bekleedt, zijn enkele van Dasbergs opvattingen uit de tijd. “Dat van die keuzevakken, dat leerlingen kiezen niet aankunnen, is echt de plank mis. Het hoort bij de opvoeding kinderen te leren kiezen. De kinderen van nu krijgen ontzettend veel informatie. Daarmee moeten ze leren omgaan. Dat kunnen ze ook. Je ziet dat die informatie hen verandert. Ze zijn mondiger geworden.”

De orthopedagoog dr. W. ter Horst tekende aan dat al die kennis wel gedoseerd moet worden aangeboden. Zo is de ontmoeting met andere culturen een onmiskenbaar onderdeel van de opvoeding, maar het is de vraag of dat op jonge leeftijd al plaats moet vinden. “Te veel informatie kan jonge kinderen in verwarring brengen. Daarom is het beter om hen eerst 'monocultureel' op te voeden, zodat ze zich de geloofsbeleving van hun ouders eigen kunnen maken. Dan hebben ze een basis om later, als ze dat willen, andere keuzes te maken.”

De Rotterdamse dominee Hans Visser benadrukte het belang van Dasbergs gedachtengoed dat het onderwijs mensen weerbaar moet maken. Mensen moeten bij voorbeeld in staat zijn het arbeidsethos te relativeren, vooral als ze zelf moeilijk aan de bak komen. Tijdens zijn werk voor verslaafden en andere op drift geraakten ziet Visser dagelijks hoezeer werklozen in de put zitten omdat ze denken niet bij de samenleving te horen. Als hen op school was geleerd dat niet werkenden ook goede mensen kunnen zijn, was dat wellicht anders.

Naast een filosofische boodschap, zaterdag al in deze krant afgedrukt, bevat de lezing 'Menswording tussen Mode, Management en Moraal' ook aardse opmerkingen. Zo veegt Dasberg de vloer aan met het onderwijsbeleid, omdat het scholen op te eenzijdige wijze autonomie geeft. De nadruk in het beleid ligt immers op uitbreiding van het organisatorische management op de scholen, niet van het pedagogische. Terwijl het interne schoolbeleid zich juist tot taak zou moeten stellen de 'menswording' van de leerlingen te dienen. De school, maar ook de leerkrachten, zijn gedegradeerd tot uitvoerders van het beleid. Dasberg meent dat deze 'vernedering van leerkrachten' er zelfs de oorzaak van is dat leerkrachten zo vaak overspannen worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden