Schone toplanden in corruptieranglijst doen te weinig tegen witwassen

Danske Bank in Kopenhagen. De Deense bank is het middelpunt van een groot omkoopschandaal. Beeld REUTERS

Landen met een weinig corrupte overheid hebben nog veel werk te verzetten bij de aanpak van witwassen en omkoping in het buitenland, meldt Transparency International.

Een bekende kopgroep van ‘schone’ landen voert de nieuwste corruptieranglijst van Transparency International aan. Maar dat betekent niet dat deze landen geen corruptie kennen, stelt deze non-gouvernementele organisatie.

Voor het derde jaar op rij zijn vier noordelijke landen – Denemarken, Finland, Zweden en Noorwegen – plus Nieuw-Zeeland, Singapore en Zwitserland het ‘schoonst’ van alle landen in de wereld. Dat betekent dat ze weinig omkoping, belangenverstrengeling of verduistering kennen in de publieke sector. Dat betreft dus de overheid.

Maar hoe zit het verder, met het bedrijfsleven of de financiële sector? Daar scoren deze landen veel minder goed, nuanceert Transparency International. Voorbeelden genoeg.

Danske Bank

Denemarken, dit jaar de nummer één, is verwikkeld in een groot witwasschandaal rond Danske Bank, de grootste bank van het land. Via een bijkantoor in Estonia is vermoedelijk 230 miljard dollar aan verdachte transacties gepasseerd. De affaire was aanleiding voor de centrale bank van Denemarken om te waarschuwen voor de financiële stabiliteit en te pleiten voor meer samenwerking met andere landen in de strijd tegen witwassen.

Zwitserse financiële instellingen spelen regelmatig een rol in internationale witwas- en corruptieschandalen. Een voorbeeld is de miljardenverduistering rond het Maleisische staatsfonds 1MDB, waarbij drie Zwitserse banken betrokken waren. Een andere Zwitserse bank is gelinkt aan het corruptieschandaal rond bouwbedrijf Odebrecht en olieconcern Petrobas in Brazilië. Credit Suisse speelde een rol in het zogenoemde tonijnschandaal dat Mozambique veel geld heeft gekost.

De Financial Action Task Force, opgericht op initiatief van de G7-landen om witwassen tegen te gaan, gaf slechts een van die zeven ‘schone’ landen een hoge beoordeling in de strijd tegen witwassen, namelijk Zweden.

Omkoping in het buitenland

In de zeven landen waar Transparency International de blik op richt, zijn grote ondernemingen gevestigd die veel goederen en diensten exporteren. Maar de meeste schieten tekort bij de aanpak van bedrijven die zich schuldig maken aan omkoping in het buitenland. Alleen Noorwegen en Zwitserland scoren daarin hoog. Zweden en Nieuw-Zeeland doen het middelmatig, terwijl Finland, Denemarken en Singapore in de laagste categorie vallen.

Transparency International noemt allerlei voorbeelden van bedrijven uit Finland, Singapore, Zweden en Zwitzerland die in omkoopschandalen verwikkeld zijn.

Somalië

De Corruption Perceptions Index werd gisteren gepubliceerd. Transparency International is een niet-gouvernementele organisatie die in 1994 werd opgericht in Berlijn en die corruptie als een bedreiging voor de democratie ziet. De rode draad van de uitkomsten is inderdaad: hoe democratischer een samenleving, hoe minder corruptie.

Op basis van onderzoeken en beoordelingen door experts zijn 180 landen beoordeeld op corruptie in de publieke sector. Een score van 0 betekent zeer corrupt, 100 betekent schoon. Twee op de drie landen in de wereld scoren onder de 50 punten. Syrië, Zuid-Soedan en Somalië bungelen onderaan.

Verenigde Staten en Groot-Brittannië zakken

Transparency International signaleert zorgwekkende trends. Zo is Turkije de afgelopen jaren flink gedaald en scoorde Hongarije niet zo laag sinds de val van het communisme in 1989. Groot-Brittannië is uit de top tien gevallen, de Verenigde Staten zijn uit de top twintig gezakt. Brazilië heeft de laagste score in zeven jaar. Hoewel de nieuwe president Jair Bolsonaro belooft corruptie aan te pakken, kan hij volgens Transparency International een bedreiging vormen voor democratische waarden. Nederland staat op plaats acht.

Lees ook:

Deense centrale bank: Witwaszaak Danske Bank ondermijnt financiële stabiliteit

Waren het eerst de grote verliezen van banken die landen dreigden mee te sleuren, tegenwoordig zijn het de grootschalige witwaszaken. Daarvoor waarschuwt de centrale bank in Denemarken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden