Schone energie verdringt olie en kolen veel eerder

toekomstvisie | De omslag op energiegebied zal sneller verlopen. En onderzoekers noemen hun nieuwe voor-spelling nog voorzichtig ook.

De overgang naar schone energie in de wereld kan veel sneller gaan dan nu gedacht. De kosten van elektrische auto's en zonnepanelen dalen zo hard dat de vraag naar olie en kolen al na 2020 omlaag kan gaan. Dat is rapper dan waar de fossiele industrie zelf en het Internationaal Energie Agentschap (IEA) rekening mee houden. Zij verwachten dat de vraag naar olie op zijn vroegst in 2040 piekt.


De nieuwe voorspelling komt van de Britse onderzoeksorganisatie The Carbon Tracker Initiative. Die rekende eerder de 'koolstofbel' door, het gevaar dat de waarde van beleggingen in fossiele bedrijven instort, omdat een groot deel van hun reserves onder de grond moet blijven.


Carbon Tracker legt de investeringen in hernieuwbare energie onder de loep in de gisteren gepubliceerde studie 'Verwacht het onverwachte', opgesteld met het Grantham Institute van Imperial College London. De zon kan in 2040 23 procent van de wereldwijde stroom opwekken en in 2050 29 procent. Kolen zijn dan uit de markt gedrukt en voor gas rest een marktaandeel van 1 procent. In 2035 zal een op de drie auto's rijden op elektriciteit, in 2050 meer dan twee op de drie, waardoor de vraag naar olie snel daalt. Komt er een hogere prijs op koolstof, minstens 50 dollar per ton, dan kan het nog harder gaan (zie grafiek).


De bestaande energiescenario's gaan volgens Carbon Tracker te veel uit van 'business as usual'. Ze trekken de lijnen uit het heden te simpel door naar de toekomst. Oliegigant ExxonMobil bijvoorbeeld denkt dat in 2040 niet meer dan 11 procent van de stroom uit hernieuwbare bronnen komt. BP verwacht dat elektrische auto's in 2035 goed zijn voor slechts 6 procent van de markt.


Hun benadering houdt onvoldoende rekening met de ontwikkeling van nieuwe technologieën en 'schokken' in de markten, stelt de studie. Er is geen 'business as usual' meer. Dat is al te zien aan de kosten van energie uit zonnepanelen: in de afgelopen zeven jaar zijn die met 85 procent gedaald. De prijs van de batterijen in elektrische auto's is in zeven jaar met 73 procent afgenomen.


Als de vraag naar vervuilende fossiele brandstoffen eenmaal afneemt, kan het hard gaan. Voorbeeld is de Amerikaanse kolenindustrie. Een verlies van marktaandeel van 10 procent was genoeg om de mijnen in verval te doen raken. Tussen 2008 en 2013 verloren de vijf grootste energiebedrijven 100 miljard euro van hun waarde omdat ze de 8 procent toename van hernieuwbare energie in die periode niet hadden zien aankomen.


Het scenario van Carbon Tracker is niet gebaseerd op de huidige vraag naar fossiele brandstoffen, maar op de ontwikkeling van de kosten van hernieuwbare energie. Als de voorspelling uitkomt, blijft de opwarming van de aarde aan het eind van de eeuw beperkt tot 2,4 à 2,7 graden. Dat kan lager uitpakken, de studie kijkt alleen naar elektriciteit en vervoer, niet naar de industrie, landbouw en gebouwde omgeving. De doorrekeningen van de fossiele industrie koersen op een 4 graden hetere planeet.


De onderzoekers van Carbon Tracker vinden hun verwachtingen nog aan de voorzichtige kant. Ze houden geen rekening met nieuwe doorbraken die een markt flink kunnen opschudden, zoals printbare zonnecellen om maar wat te noemen, of veel betere batterijen. "Binnen vijf jaar kunnen onze eigen schattingen alweer conservatief blijken", melden ze.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden