Scholieren weigeren te figureren in Potemkin-dorp

Graaf Grigori Alexandrovich Potemkin was minnaar en minister van Catherina de Grote, voor wie hij onder andere de Krim veroverde en koloniseerde, het huidige Zuid-Oekraïne. Maar hij gooide ook het nodige van haar geld over de balk en toen ze in 1887 de Krim bezocht om zijn vorderingen in ogenschouw te nemen, liet hij langs de rivier waarover zij arriveerde façadedorpen bouwen, verlicht door grote vuren, zodat het leek alsof hij al veel groots tot stand had gebracht. Catherina bevorderde hem tot prins. Zo ontstond de term Potemkin-dorp, een vals front dat een tekort maskeert, een vorm van politieke camouflage.

Jan Kuitenbrouwer

Een eigentijds voorbeeld van een Potemkin-dorp is de 1040-uren norm van het middelbaar onderwijs, waar de scholieren nu tegen in verzet komen.

Die norm, door staatssecretaris Van Bijsterveld inmiddels afgerond naar 1000, is niets anders dan een levensgroot testimonium paupertatis voor het Nederlandse onderwijsbeleid, een schandalig instituut dat zo snel mogelijk uit de wereld moet. Het ministerie van onderwijs wordt sinds eind jaren zestig bevolkt door pedagogen met heilstaatfantasieën, onderwijskundige grensverleggers en sociaal-technocraten die in hun manische beleidsijver de elementairste dingen vergaten, bijvoorbeeld om te zorgen dat het aanbod van leerkrachten gelijke tred hield met de vraag.

Geen nood, dachten zij naar het voorbeeld van Prins Potemkin, toen ontdekking dreigde, wij voeren gewoon een kunstmatige productienorm in. Niet om te voorkomen dat kinderen te weinig leren, want in die vul-uren wórdt niets geleerd, nee, eigenlijk alleen om te voorkomen dat die gigantische wanprestatie van ons aan het licht treedt.

Want reken maar dat al die onderwijs-’vernieuwlingen’ waar de commissie Dijsselbloem nu in Den Haag een onderzoek naar instelt een veelvoud gekost hebben van dat miljard dat Ronald Plasterk de afgelopen maanden zo moeizaam bij elkaar moest sprokkelen om de lerareninkomens weer iets aantrekkelijker te maken. Zo sneed het mes van de ’vernieuwlingsgekte’ in het onderwijs aan twee kanten: het kostte bakken geld dat niet naar de leerkrachten ging én het creëerde beleidsterreur waar docenten nóg ongelukkiger van werden.

Dat de politiek nu ’geïrriteerd’ is vanwege de scholierenprotesten, zoals Trouw gisteren meldde, is een gotspe. ’Potemkin geïrriteerd wegens lastige vragen Keizerin’ staat daar eigenlijk. Iedereen heeft het recht tot staken – ook scholieren, zo eenvoudig is het, en een politicus die dat niet respecteert hoort niet thuis in een parlement. De manier waarop de onderwijswoordvoerders van CDA en PvdA (wier naam ik hier voor straf niet noem) de ongeregeldheden die bij sommige demonstraties optreden als argument gebruiken, is helemaal beschamend. Hoe kwezelachtig kun je zijn? Alsof oprecht actievoerende scholieren er iets aan kunnen doen dat gajes die gelegenheid aangrijpt om rottigheid uit te halen.

De enige reactie die de politiek hier past is er een van schaamte en berouw. En dan, na een hele tijd, dankbaarheid. Dat de verdwazing van het onderwijs tenminste nog niet geleid heeft tot kinderen die zich lijdzaam medeplichtig laten maken aan deze malle maskerade. Dat Nederlandse scholieren een Potemkin-dorp herkennen als ze er een zien, en weigeren er als figurant quasi-bezig in rond te lopen. Ze willen leren - niet lummelen. Herstel! - ze willen best lummelen, maar dan wel graag op hun eigen manier. En dat is niet in een klaslokaal, onder toezicht van een suppoost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden