Scholen willen zo snel mogelijk af van fusietoets

Krimpaanpak Dekker zou kostbaar en inefficiënt zijn. Vandaag debat in Kamer.

Tonnen schuld hadden de zeven Haagse Nutsscholen in 2011. De scholen met een eeuwenoude geschiedenis dreigden ten onder te gaan. 1500 kinderen zouden op straat komen te staan als de school niet mocht fuseren met de christelijke stichting Lucas Onderwijs, een grote Haagse scholengroep met meer dan dertigduizend leerlingen. Maar die redding was niet vanzelfsprekend.

De scholen moesten vanwege hun omvang door een 'fusietoets' heen. Talloze gegevens moesten worden verstrekt aan de Commissie Fusietoets Onderwijs (CFTO). Uren en uren werk ging erin zitten. Maar de CFTO oordeelde: nee. Als de Nutsscholen zouden worden ingelijfd bij Lucas Onderwijs, zou dat ten koste gaan van de diversiteit van het onderwijsaanbod in Den Haag.

"Op het hoogste niveau", vertelt Lucas-bestuursvoorzitter Ewald van Vliet nu, "is toen besloten de fusie toch toe te staan. Het ministerie overrulede de CFTO in het belang van de kinderen. En we zien nu dat we die eigen identiteit van de Nutsscholen gewoon hebben kunnen behouden. Het negatieve advies was nergens voor nodig."

De fusietoets is een doorn in het oog van de koepels van basisscholen en voortgezet onderwijs, de PO-Raad en VO-Raad. Zij stuurden een brief naar de Tweede Kamer over de gevolgen van krimp voor het onderwijs. De Kamer debatteert daar vandaag over met staatssecretaris Dekker.

De scholen hadden gehoopt dat deze toets helemaal zou worden afgeschaft. Maar staatssecretaris Dekker en de Kamer willen basisscholen met meer dan 2500 leerlingen en middelbare scholen met meer dan 5000 leerlingen er toch aan blijven onderwerpen.

Kamerlid Loes Ypma (PvdA) diende hiervoor een motie in. De Kamer en Dekker willen de menselijke maat waarborgen en kleine schooltjes in krimpgebieden beschermen. "In de praktijk draait deze toets kleine scholen alleen maar de nek om", zegt Rinda den Besten, voorzitter van de PO-Raad. "Alleen alle administratieve rompslomp voor de aanvraag van een fusie kost al zo'n 30.000 euro. Het probleem is dat een kleine school die het bestuurlijk alleen niet meer kan bolwerken, niet zo makkelijk nog kan aankloppen bij een grote school in de regio. Als die al 2500 leerlingen heeft, mag daar meestal geen muis meer bij. Dat betekent dan vaak het einde voor zo'n kleine school."

Op de basisscholen zet de krimp al flink door, het aantal geboorten is in sommige delen van het land met 20 procent teruggelopen. Op de middelbare scholen krijgt ongeveer 85 procent de komende vijftien jaar met krimp te maken.

"Tussen nu en 2030 verlies ik volgens de prognoses een kwart van mijn leerlingen aan het Dockinga College", zegt schooldirecteur Marcel Klaverkamp uit Dokkum.

Om het hoofd boven water te houden, mogen krimpende middelbare scholen samenwerken. Zij kunnen dan gebruik maken van elkaars locaties. Leerlingen mogen hun hele schooltijd de helft van de lesuren op andere locaties doorbrengen. "Máár, en dat is ons grote bezwaar tegen de plannen van staatssecretaris Dekker", zegt Klaverkamp, "dat mag maar vijf jaar. Daarna moeten we zoeken naar een 'structurele oplossing'. Dat betekent domweg fuseren."

Het Dockinga College werkt samen met het Pieter Jelles uit Leeuwarden. Het Pieter Jelles werkt weer samen met het Lauwerscollege uit Buitenpost, maar ook met CSG Comenius uit Sint Annaparochie.

"Zie je al wat er gebeurt?", vraagt Klaverkamp. "Als wij over vijf jaar moeten fuseren met de scholen met wie we samenwerken, zullen uiteindelijk alle scholen in Friesland onder één dak komen te vallen. Want uiteindelijk werken we allemaal wel ergens met elkaar samen."

Paul Rosenmöller, voorzitter van de VO-Raad, vindt dat scholen 'knel komen te zitten' in de regelgeving. "Er moet in de aanpak van de krimp in het primair en het voortgezet onderwijs echt meer flexibiliteit worden ingebouwd."

Klaverkamp is het met hem eens: "Want geen krimpgebied is hetzelfde."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden