Controle

Scholen kijken tijdens tentamens mee via de webcam, studenten beklagen zich

Studenten vinden het een inbreuk op hun privacy dat ze worden gefilmd en gevolgd op internet tijdens het maken van tentamens. Ze roepen scholen op te zoeken naar alternatieve toetsvormen.

Studenten maken hun tentamens sinds de invoering van het thuisonderwijs digitaal op afstand, maar het systeem dat veel scholen daarvoor gebruiken is zeer privacygevoelig, zo waarschuwen meerdere studentenvakbonden en politieke jongerenbewegingen.

Vrijwel alle universiteiten en sommige hbo- en mbo-scholen maken gebruik van proctoring,  een vorm van schermdeling die digitaal toezicht mogelijk maakt. Om vanuit huis toegang te krijgen tot een tentamen, moeten studenten zich identificeren, waarna ze onder digitaal toezicht komen te staan tijdens het tentamen.

Via proctoring kan de surveillant onder meer bijhouden welke websites studenten bezoeken of bezocht hebben. De studenten worden gefilmd via de webcam en afgeluisterd via de microfoon in de laptop. Als ze tijdens een toets iets afwijkends doen, zoals onnodig webbezoek, krijgen scholen daar een melding van. De examencommissie kan de registratie vervolgens controleren.

Klachtenregens

Proctoring stelt scholen in staat om afkijken en onderling overleg met medestudenten op afstand te controleren, maar bezorgt studenten grote zorgen, zegt Alex Tess Rutten, voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb). “Wat gebeurt er met die gegevens? En wanneer word je precies van fraude beticht? Dat zijn vragen die we nu veel krijgen. Dat is ook begrijpelijk, ze nemen je hele pc over.”

Niet alleen bij de LSVb, maar ook bij ten minste twee andere studentenvakbonden en vrijwel alle politieke jongerenbewegingen, zoals de JOVD, regende het de voorbije weken klachten en zorgen van studenten, zegt Rutten. De organisaties roepen scholen op om vanaf nu zoveel mogelijk alternatieve toetsvormen te gaan aanbieden, zoals het maken van essays en mondelinge tentamens, zodat ze het gebruik van proctoring kunnen vermijden.

“Het is begrijpelijk dat scholen snel moesten schakelen om zo min mogelijk studievertraging te veroorzaken”, zegt Rutten. “Maar inmiddels zijn we zes weken verder en hebben faculteiten tijd om na te denken over andere oplossingen.”

Privacy waarborgen

De proctoring-techniek wordt aangeboden door verschillende leveranciers, waaronder het Nederlandse ProctorExam , en de Amerikaanse leveranciers Proctorio en PSI online. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) verschillen de afspraken over dataregistratie en informatieverzameling per leverancier. 

Alleen als het echt niet anders kan, meldt de AP, kan proctoring een geschikt hulpmiddel bij toetsen zijn. Maar dan moeten scholen er wel van op de hoogte zijn wat de leverancier met de gegevens doet en afspraken maken om de privacy van de studenten te waarborgen. Vorige week maakte de AP al bekend zelf te gaan onderzoeken of onderwijsinstellingen de privacy van studenten wel voldoende beschermen.

“Ik zou nu als student ook protesteren“, zegt Daniel Haven, directeur van leverancier ProctorExam in Amsterdam. Door de crisis gaat de overgang naar een digitale toetsomgeving noodgedwongen te snel, waardoor het scholen en studenten nog ontbreekt aan de juiste informatie, constateert hij. 

Steekproefsgewijs controleren

Scholen die in zee gaan met ProctorExam kunnen de geregistreerde persoonsgegevens direct na een tentamen verwijderen, zegt Haven. Als studenten op internet met elkaar communiceren krijgen scholen daar een melding van, maar van de film- en audio-opnames niet. Examencommissies kunnen de beelden wel terugkijken, bijvoorbeeld steekproefgewijs, om te controleren of een student hulp krijgt. 

ProctorExam moet zich als Europees bedrijf aan de de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) houden en poogt simpelweg het digitale onderwijs verder te ontwikkelen, verdedigt Haven zich. “Het verbaast me dat geen enkele vakbond even informeert, maar dat komt misschien door de snelheid waarmee dit gebeurt.“

Andere proctoring-aanbieders zijn volgens Haven louter Amerikaans. Het kan zijn dat zij anders omgaan met de persoonsgegevens van studenten, zegt hij. In Nederland werkt bijvoorbeeld de universiteit in Tilburg samen met het Amerikaanse Proctorio.

‘Onvermijdelijk’

De Universiteit Utrecht gaat spoedig samenwerken met ProctorExam . De universiteit legt maximaal 100 tentamens af met behulp van de surveillance, zegt woordvoerder Maarten Post. Faculteiten en docenten zoeken zo veel mogelijk naar alternatieven, maar bij sommige tentamens is het gebruik van proctoring onvermijdelijk, zegt hij, zoals bij kennistoetsen voor de studie geneeskunde.

“Ook wij ontvangen vragen en zorgen van studenten”, zegt Post. “Daarom is het belangrijk dat we goede afspraken maken met de leverancier en onze studenten beschermen. Maar er zijn ook veel studenten die juist aangeven op deze manier tentamens te willen maken, om studievertraging te vermijden.” Studenten aan de universiteit die proctoring niet zien zitten mogen hun tentamens overigens uitstellen, zegt Post, zonder dat het uitstel ten koste gaat van een herkansing.

Lees ook:

Estland is kampioen in digitaal onderwijs, en daar kan Nederland veel van leren

Digitaal onderwijs is in Estland al jaren gemeengoed. Dat komt goed van pas tijdens de coronacrisis. Wat kan Nederland daarvan leren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden