Schokkend herschikt de aarde zich

Sonya Tuladhar helpt haar moeder met allesBeeld Lucia de Vries

De dag begint net voor zessen met een fikse naschok. Het alarm gaat af, ik twijfel even of ik de kop hete thee die naast me staat zal meenemen, maar ren dan zonder naar de overloop. Daar wacht ik op mijn nieuwe huisgenote, die even later in haar pyjama haar kamer uitstormt. "Dit houdt nooit op", zegt ze, met een wit vertrokken gezicht.

De buren staan al in de straat. De huisgenote probeert haar zus te bereiken. Als ze haar even later te pakken heeft hoor ik haar verontwaardigd roepen, "Wat? Jullie zijn er niet eens wakker van geworden?"

We zijn tenminste iets beter voorbereid. Ik heb een soort tent van bamboe en dekzeil in de tuin gebouwd. Eronder staat een plastic container gevuld met nuttige zaken. Ik heb er nog niet ingekeken. Ik laat me verrassen als de tijd daar is.

Herinrichting van de aarde
Het is de eerste naschok in een serie van vier in twee uur tijd, de sterkste 5,2 op de schaal van Richter. Officieel zijn dit geen naschokken, lees ik even later op internet, want die vinden binnen zeven dagen na de aardbeving plaats. Dit zouden nieuwe bevingen zijn. Hoe dan ook, de aardkorst is zich aan het aanpassen aan de nieuwe ligging van de breuk die de 'hoofdschok' tot stand heeft gebracht. De Mount Everest is drie centimeter opgeschoven naar het zuidwesten terwijl Kathmandu een meter omhoog is getild. Dat moet inderdaad even wennen zijn voor de aardkorst.

Volgende week is het twee maand na de eerste aardbeving. De oude koningspleinen omringt door tempels en paleizen zijn weer open. Er wordt weer geklaagd over de prijs van de groenten. Maar de continue stofwolken op plekken waar huizen worden afgebroken en de groeiende bergen puin langs de wegen herinneren ons dagelijks aan de ramp.

Nog altijd is de standaardgroet 'Hoe is het met je huis?' Het woord 'bukampa', aardbeving, hoor je in vrijwel elk gesprek. Tijdschriften, tenminste de maandbladen, zijn na 25 april niet verschenen. Als ik laat in de ochtend ergens koffie drink en door de apriledities blader begrijp ik waarom. De lifestyle magazines weten eenvoudig niet waarover ze moeten schrijven. Trekking is uit. Avontuur is uit. Cultuur is uit. Evenementen worden er nauwelijks georganiseerd, tenzij het fundraisers zijn. En de lezers wachten waarschijnlijk ook niet op artikelen zoals die uit de eerdere editie van een vrouwenblad getiteld 'How to have sensuous sex!'.

Safal Shrestha maakt zijn huiswerk in een tent.Beeld Lucia de Vries

Verwerken in stilte
's Middags keer ik terug naar Bungamati, een middeleeuws dorpje waarvan alle historische huizen ingestort zijn. Ik was hier al eerder om te kijken hoe bekenden zich beredden in hun tijdelijke onderkomen. Vandaag interview ik kinderen. Ik ben benieuwd hoe zij de aardbeving hebben ervaren en of ze nog steeds last hebben van de gevolgen.

Safal Shrestha is bezig met zijn huiswerk in een laaghangende tent gemaakt van dekzeilen. "Geen probleem", zegt de tienjarige als ik vraag of hij het niet lastig vindt om zich te concentreren. De tent staan pal naast de hoofdweg. Het enige wat Safal vervelend vindt is dat andere leerlingen grapjes uithalen en de zinkplaten van het tijdelijke schoolgebouw laten rammelen zodat het net lijkt of er een aardbeving op komst is. Hij laat zijn huis zien dat van top tot teen is opengescheurd. Boven de voordeur hangt een rood bordje: onbewoonbaar verklaard.

Safal's moeder komt er even bijstaan, en vertelt dat haar zoontje tijdens de aardbeving op bezoek was bij zijn oom die op de vierde verdieping in Kathmandu woont. Pas 's avonds kreeg ze Safal te pakken. "Hij zei niets, geen woord. Ik hoorde hem alleen maar ademen." Safal keerde de volgende dag terug en was dagenlang stil. "Hij zegt dat alles ok is, maar ik moet nog altijd moeite doen om hem te laten praten", aldus zijn moeder.

Verdwenen tempel
Sonya Tuladhar is een tienjarige die in een tijdelijk huisje van bamboe en zinkplaten woont. Zij was tijdens de aardbeving alleen thuis met haar zusje en broertje van twintig maanden. Terwijl het achterste deel van het huis instortte pakte ze haar broertje op, en trok haar zusje mee naar buiten. "Toen ik buiten stond zag ik links en rechts huizen instorten. De tempel voor onze deur was ineens helemaal weg." Als ik haar vraag of ze nog bang is, zegt Sonya volmondig ja. "Ik ben bang dat de aarde openscheurt", bekent ze. Volgens haar moeder helpt Sonya haar met alles, inclusief de baby verschonen, water halen en haar zusje wassen. Zal ze als oudste ooit haar te grote gevoel van verantwoordelijkheid kwijtraken?

De kinderen van Bungamati gebruiken weinig woorden, maar het is duidelijk dat ze nog niet helemaal de oude zijn. De tenten en tijdelijke shelters kennen geen privacy, en zijn niet echt geschikt voor de regentijd: overdag zijn ze kokendheet en 's nachts koud en soms ook nat. Sonya en haar broertje en zusje zitten onder de muggenbulten.

School is afleiding, maar concentratie opbrengen en gescheiden zijn van de familie is lastig. Sonya heeft les van 11 uur 's ochtends tot 4 uur 's middag. Haar broertje huilt als ze vertrekt. "De dag duurt erg lang", zegt ze. Sonya, haar moeder en zusje vormen een cirkel om de baby, die ze met talkpoeder inwrijven. Ik ben niet onwelkom maar voel dat dit is wat Sonya het liefste doet: lichamelijk contact maken met de baby en met haar zusje, die ze op die fatale dag in veiligheid wist te brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden