Schizofrenie bestaat niet, en het woord moeten we ook kwijt

Hoogleraar psychiatrie Jim van Os wil foute en stigmatiserende term uitbannen

Het is een heel gevaarlijke en ongeneeslijke aandoening: schizofrenie, de ziekte van de gespleten geest. Toch?

Absolute nonsens, zegt Jim van Os, hoogleraar psychiatrie in Maastricht. "Schizofrenie is een belachelijk verouderde term. Niemand weet wat het betekent." Van Os is initiatiefnemer van de website schizofreniebestaatniet.nl, die vandaag online gaat.

Bestaat de gespleten geest niet?

"Nee, dat 'Jekyll and Hyde'-beeld is echt onzin, dat kom je vooral tegen in Hollywoodfilms. In het echte leven is zo'n meervoudige persoonlijkheidsstoornis héél zeldzaam. En die stoornis heeft weer niks te maken met wat nu in de praktijk wel schizofrenie wordt genoemd: psychose. Daar heeft zo'n 3 procent van de bevolking last van als adolescent of jongvolwassene."

Als schizofrenie een onzin-term is, waarom beslaat die dan tientallen pagina's in de DSM-5, hét handboek voor de psychiatrie?

"Ik zat in de DSM-5-commissie en daarin was iedereen het erover eens: schizofrenie bestaat niet. De term is honderd jaar geleden bedacht, toen men overal gespleten geesten zag. Zoals we inmiddels van aids weten dat het een virus is en geen straf van God, zo weten we dat het bij schizofrenie om een spectrum van psychosegevoeligheid gaat.

Maar 'schizofrenie' is helaas ingesleten, de term wordt overal gebruikt, bladen als Nature en Science schrijven erover, het zit in het declaratiesysteem van de verzekeraars. En er zijn nog wel psychiaters die erin geloven. Voor hen is het een religie."

Waarom maakt u zich zo druk over een woord?

"Omdat 'schizofrenie' enorm stigmatiserend is. Niet voor niets hebben ze de term in Japan, Hongkong en Zuid-Korea wél overboord gegooid, als enige landen ter wereld. Vanwege de schaamtecultuur zijn ze daar erg gevoelig voor stigma. In Japan was de diagnose schizofrenie een verkapte opdracht tot suïcide.

In Nederland volgt op het label: vreselijke, ongeneeslijke hersenziekte, afgeschreven, klaar. Terwijl dat echt onzin is; het gaat om een psychotische kwetsbaarheid die bij de een tot milde klachten leidt en waarvan een ander heel veel last heeft. Vergelijk het met suikerziekte: daarvan bestaan ook milde en ernstige varianten. Psychose is gewoon te behandelen, net als angst en depressie. Slechts 20 procent heeft een slechte prognose."

Hoe moeten mensen met een psychotische kwetsbaarheid volgens u worden behandeld?

"Het label schizofrenie heeft tot groot pessimisme geleid, bij patiënten én behandelaars. Jongeren droppen met een psychose uit de opleiding en maken die nooit meer af. Terwijl je in Nederland nergens bent zonder opleiding. We zitten gewoon op het verkeerde spoor.

Deze mensen moeten vanaf het eerste moment hoop en perspectief krijgen. De nadruk moet liggen op herstel en daarvoor zijn studie en werk belangrijke voorwaarden. Nu gebeurt er op dat gebied weinig en worden mensen met psychotische symptomen niet aangemoedigd om de draad weer op te pakken; ze 'hoeven' niet meer te werken. Dat lijkt wel barmhartig, maar het leidt tot uitsluiting."

U wilt 'schizofrenie' binnen vijf jaar uitbannen. Gaat dat lukken?

"Jazeker."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden