Schitterende zoektocht naar het mooiste carnavalsliedje

Slaat de koorts al toe vanaf 11/11, dit weekend bereikt het carnaval zijn hoogtepunt, met dat van Maastricht in meest authentieke gedaante. Tot Aswoensdag is de stad ondergedompeld in vasteloavond, een volkstraditie waarin de maatschappelijke rollen zijn omgekeerd.

De cd ’De boonte storm, Straatcarnaval in Maastricht’ en dvd ’Carneval in Mestreech, ’t Sjoenste leedsje’ geven voor het eerst een kijkje in de keuken, maar hoe zo’n anarchistisch gebeuren vast te leggen?

Met die vraag togen regisseur Paula Rennings en etnomusicoloog Bart Vonk aan het werk. Het scheelde dat ze allebei uit Maastricht komen. Rennings: „Ik liep al lang rond met het plan voor een docu over het feest wat ik jaarlijks vier. De omroepen hadden geen interesse en toen heb ik Bart Vonk benaderd die al een cd over het Maastrichtse carnaval had gemaakt.” Als rode draad kozen ze voor de simpele vraag „Wat is het mooiste carnavalsliedje?” Rennings: „We wilden niet alleen achtergrond-info, maar midden in in het carnaval filmen, als een verklede cameraploeg. Dan pakken ze ’t op en iedereen begrijpt wat je bedoelt.”

De schitterende documentaire, dicht op de huid gedraaid, laat ook kenners aan het woord. Rennings: „We moesten haast maken met oudjes als tekstdichter Annie van Loo en Willy Hageman.” Hageman was jarenlang voorzitter van de jury die het beste lied moest verkiezen, zijn criteria voor het Sjoenste leedsje: Het moet een eenvoudige melodie hebben en goed van tekst zijn. De mensen hoeven er niet bij na te denken.” Ook nieuwkomers als de Zaate Hermeniekes, sambabands (Segura) en hiphopformaties (Zoeper) komen aan bod. „Zonder muziek geen carnaval”, zegt Rennings, maar het draait ook om „de band van het dialect, over hoe je met elkaar omgaat”.

Vonk (in 2007 overleden) legde de historie vast op ’De boonte storm’, een fraai boekwerkje met cd. Archief- en straatopnames begeleiden zijn boeiend verhaal. Daaruit blijkt onder meer dat het Oranje-garnizoen dat vanaf 1830 in Maastricht gelegerd was, met zijn marsritmes de basis heeft gelegd voor het latere carnaval.

Ook verklaart hij de opkomst hiervan uit de sociale omstandigheden: ’Maastricht is in Nederland de eerste stad die te maken kreeg met de industriële revolutie. De nieuwe werkgevers, zoals de papierindustrie en de pottenbakkers van Sphinx, trokken een flinke hoeveelheid arbeiders aan.’

Wegens het karig loon en de beroerde omstandigheden plus de druk van de katholieke kerk: kreeg carnaval een keer per jaar voor hen een ventielfunctie. Het Maastrichtse vastenavond ontleent nog steeds zijn anarchistische trekjes aan deze tijd’, aldus Vonk. Hoe die destijds geklonken heeft laat de cd als een zeldzaam souvenir horen. SR

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden