Schippers halen stukken Muur op

De Berlijnse Muur viel 25 jaar geleden. Vier Nederlandse schepen varen brokken naar Amsterdam.

In november is het 25 jaar geleden dat de Berlijnse Muur viel. Nederlandse schippers vieren dat op een bijzondere manier. Vier traditionele zeilvrachtschepen zijn naar Berlijn gevaren en halen daar vier, elk 2,7 ton wegende stukken van de Muur op. Op 9 november, de dag dat de Muur viel, zullen de ruim drie meter hoge segmenten in Nederland worden tentoongesteld.

De Berlijnse Muur is vrijwel geheel afgebroken. De veelal wild beschilderde segmenten waaruit hij bestond, zijn nu overal ter wereld te zien, bij musea, in openbare ruimten, bij particulieren. In Nederland is er echter niet één. Daar willen de schippers wat aan doen. De segmenten hebben ze intussen laten beschilderen door Nederlandse kunstenaars.

Met hun actie willen de schippers tevens de aandacht vestigen op het bestaan van circa 10.000 kilometer grensmuren die her en der in de wereld mensen veel leed berokkenen. "Berlijn heeft 9 november dit jaar in het teken gezet van de 'hoop op een wereld zonder muren'", zegt Willem Plet, zeiljournalist en initiatiefnemer. "Daar willen we met onze actie bij aansluiten."

De schippers brengen met hun schepen ook cadeaus naar Berlijn. Koffie, cacao, chocolade, twee vaten met rum. En ook duizenden bloembollen en dertig zakken gedroogde koemest voor de Berlijnse plantsoenendienst. De koemest herinnert aan de oorsprong van het scheepskonvooi: vroeger vervoerden de schepen mest van Friesland naar Amsterdam.

De grote man achter het konvooi is de Friese architect en schipper Reid de Jong. Hij blies ooit de 'strontrace' van Workum naar Amsterdam nieuw leven in en was ook de drijvende kracht achter de spectaculaire tocht van de schepen naar Berlijn in 1987. Toen stond de Muur er nog. De Jong had het stoutmoedige plan opgevat om er dwars doorheen te varen.

De vloot van twintig schepen voer dat jaar naar Duitsland op uitnodiging van het West-Berlijnse stadsbestuur. Dat vierde dat jaar het 750-jarige bestaan van de stad met onder meer een watercorso. Om te treiteren vierde ook Oost-Berlijn, de hoofdstad van de DDR, op diezelfde dag een waterfeest. Eenmaal aangekomen in Berlijn, gebeurden er merkwaardige dingen.

"Leuk, dachten wij, we gaan zowel in Oost als in West meevieren", vertelt Joost Halbertsma uit Marum, die destijds met zijn tjalk 'De Vier Gebroeders' meedeed. "Na heftige discussies besloot de ene helft van de schippers 'bakboord uit' naar West - en de andere helft 'stuurboord uit' naar Oost-Berlijn te varen. Tot grote consternatie van de West-Berlijnse gastheren."

Er volgde een kat-en muis-spel tussen de autoriteiten in Oost en West. Toen Halbertsma in het Oost-Berlijnse stadhuis overlegde, lokte West-Berlijn de naar het oosten afgebogen schepen weer terug naar de eigen wateren. "En dat terwijl de Oost-Berlijnse douane ons zo vriendelijk behandelde", vertelt Halbertsma. De volgende dag stonden de Berlijnse kranten er vol mee.

Halbertsma is er dit keer weer bij in Berlijn, weliswaar zonder zijn Vier Gebroeders maar met zijn vrouw Lisette, die destijds met baby en al het Oost-West-avontuur meebeleefde. "Wat is er veel veranderd in Berlijn! Destijds voeren we tussen de wachttorens door, overal liepen zwaarbewapende grenswachten. Het was tegelijk benauwend en indrukwekkend."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden