Schipholtopman Jos Nijhuis vertrekt in het heetst van de strijd

Schipholtopman Nijhuis tijdens zijn afscheidsspeech. Beeld ANP
Schipholtopman Nijhuis tijdens zijn afscheidsspeech.Beeld ANP

De topman van Schiphol nam gisteren na negen jaar afscheid. De explosieve groei van de luchthaven overviel hem.

Elisa Hermanides

Nee, dat Schiphol wel door kan groeien naar 600.000 starts en landingen per jaar, dat zegt Jos Nijhuis niet meer. De topman van Schiphol durfde gisteren bij zijn afscheidsreceptie nog wel te zeggen dat het er meer kunnen worden dan 500.000, het huidige vliegplafond van de luchthaven. Maar dat zei hij heel voorzichtig.

Hij weet ondertussen dat het strooien met dat soort getallen heel verkeerd kan vallen in de felle discussie die wordt gevoerd over de groei van de luchtvaart. En hij weet dat alles gaat afhangen van de milieueffectrapportage van Schiphol, waar voor- en tegenstanders van groei reikhalzend naar uitzien. Voor de zomer zou dit rapport, dat inzicht moet geven in hoeveel milieuwinst er is geboekt door de inzet van stillere vliegtuigen, moeten verschijnen. De publicatie zat al veel eerder in de planning, maar fouten in de milieueffectrapportage van luchthaven Lelystad maakten het noodzakelijk om ook de rapportage van Schiphol te herzien.

Als het rapport er dan eindelijk is, zal de discussie pas echt losbarsten over hoe het verder moet met Schiphol. Want moet die milieuwinst, zoals eerder werd afgesproken, voor de helft toekomen aan omwonenden en voor de helft aan ruimte voor groei? Of moet de discussie over de groei van Schiphol gevoerd worden zonder naar de oude afspraken te kijken? En is het aantal vliegbewegingen maatgevend of de impact van het vliegverkeer voor het milieu en de rust van omwonenden?

Omslag

Nijhuis gaat in ieder geval geen actieve rol meer spelen in deze discussie. Hij gaat genieten van een lange vakantie. Wat hij daarna gaat doen, weet hij nog niet.

Zijn afscheid markeert een omslag in het denken over vliegen. Niet voor niets zei Nijhuis gisteren tijdens zijn afscheidsspeech dat mensen die vanuit Amsterdam naar Brussel vliegen 'hartstikke gek' zijn. Hij pleitte ervoor de trein te nemen naar Brussel, naar Parijs, naar Londen.

Hij is niet de enige. De roep om internationaal treinreizen voor afstanden tot 500 kilometer binnen Europa tot de norm te verheffen, klinkt steeds luider. Maar aangezien de benodigde infrastructuur en operationele oplossingen voor snellere treinverbindingen naar bijvoorbeeld Berlijn nog wel even op zich laten wachten, zal de discussie over de luchtvaart en het gebrek aan het duurzame karakter ervan voorlopig nog wel niet verstommen.

Ergens voelt de huidige discussie over de grenzen aan de groei van Schiphol voor Nijhuis misschien als een luxeprobleem. Toen hij bijna tien jaar geleden begon, kreeg hij in eerste instantie te maken met de gevolgen van de financiële crisis. Het aantal vliegbewegingen liep terug, iets wat nu bijna niet meer is voor te stellen. Nederlanders gingen minder vaak, minder lang en minder ver op vakantie en het zakenleven ontdekte videovergaderingen als alternatief voor vliegen, zo memoreerde publiciste Marcia Luyten, die de afscheidsreceptie van Jos Nijhuis leidde.

Verrassing

Maar de economie trok aan, videovergaderingen bleken echte ontmoetingen toch niet te kunnen vervangen en de concurrentie in de luchtvaart werd alleen maar heviger met de opmars van budgetmaatschappijen als easyJet en Golfstatenmaatschappijen als Emirates. Schiphol stroomde vol, stroomde over.

Het lijkt erop alsof dit Nijhuis heeft overvallen. De explosieve groei in goede banen leiden lukte hem niet. De afspraken die met omwonenden, bestuurders en luchtvaartmaatschappijen waren gemaakt over het selectief laten groeien van het economisch zinvolle verkeer (dus niet van vakantievluchten), kon Nijhuis niet nakomen. Hij had er simpelweg de instrumenten niet voor, herhaalde hij keer op keer.

Het is dus maar de vraag of zijn opvolger Dick Benschop er wel in gaat slagen om de beperkte groei die misschien mogelijk is vanwege stillere vliegtuigen de juiste invulling te geven.

Lees ook: Hoeveel rek zit er nog in Schiphol?

Ruzie met KLM over lange wachtrijen, omwonenden die klagen en steeds meer onveilige situaties. Luchthaven Schiphol groeit en groeit maar tegen welke prijs? En hoever kunnen de grenzen worden opgerekt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden