Schimmel zorgt voor kaalslag onder essen

Eerst verschijnen er vlekken op de bladeren, dan verwelken ze en sterven de takken van de aangetaste es af. Beeld Hollandse Hoogte

De es, een boom die in heel Nederland voorkomt, dreigt bijna volledig uit het landschap te verdwijnen. Dit komt door een schimmelziekte die als een razende om zich heen grijpt. Een remedie is er niet.

Staatsbosbeheer maakt vandaag in de Flevopolder maatregelen bekend. De boseigenaar zal in het Hulkesteinse Bos bij Zeewolde waarschijnlijk grote aantallen essen moeten rooien en vervangen door andere boomsoorten.

Essentaksterfte, een schimmelziekte die uit Oost-Europa is overgewaaid, slaat vooral toe in bospercelen. In het 1000 hectares tellende Hulkesteinse Bos zijn na de drooglegging van de polder grote aantallen essen aangeplant. Veel bomen zijn daar inmiddels omgevallen of door ziekte ernstig aangetast.

De ziekte komt wat minder voor in essen die langs wegen staan. De schimmel (het vals essenvlieskelkje) veroorzaakt eerst vlekken op bladeren en stelen, in een latere fase verwelken de bladeren en daarna sterven twijgen en takken af. Doordat steeds meer takken zullen afsterven, zal uiteindelijk de hele boom door de schimmel worden aangetast. De ziekte is voor het eerst in 2010 officieel vastgesteld in Noord-Nederland. Al sinds 2007 zijn er meldingen bekend van aangetaste bomen. Inmiddels heeft de essentaksterfte zich verspreid over heel Nederland, tot op Schouwen-Duiveland. Ook in Friesland en in het natuurgebied Kromme Rijn bij de Utrechtse Heuvelrug eist de ziekte een hoge tol.

Extra schadepost

De eerste meldingen over de schimmel dateren uit de jaren na 1990, afkomstig uit Polen en de Baltische staten. De es is in Nederland op grote schaal aangeplant als vervanger van bomen die door de iepziekte werden getroffen. Voor boseigenaren betekent de ziekte een extra schadepost, omdat het hout in waarde daalt.

De essenschimmel verspreidt zich over grote afstanden via sporen in de lucht. Er zijn geen (chemische) middelen om nog gezonde essen te beschermen. Boseigenaren kunnen alleen gevoelige soorten essen vervangen door soorten waarop het schimmel minder vat heeft, aldus Fons van Kuik, onderzoeker gewasbescherming, boomziekten en plagen aan de Wageningen University & Research.

In Nederland werkt Wageningen UR met geld van de EU sinds 2015 aan een studie naar de risico’s voor het huidige Nederlandse essenbestand.

Bomenexperts hopen dat boseigenaren niet rigoureus gaan kappen, omdat sommige essen mogelijk ongevoelig zijn voor de ziekte. Deze bomen kunnen uitgroeien tot monumentale essen. Toch wordt in de somberste scenario’s verwacht dat negentig procent van de meest voorkomende gewone es (Fraxinus excelsior) uiteindelijk zal sneuvelen door de ziekte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden