Schilderen met de naaimachine

'Waiting for the 723 for Victoria', van Rosie James (Trouw) Beeld
'Waiting for the 723 for Victoria', van Rosie James (Trouw)

Borduren wordt vaak als tuttig gezien. Maar niet in Horst. Een tentoonstelling in de Kantfabriek laat zien wat een naaimachine allemaal kan.

Van een afstand lijkt het een schilderij, maar als je heel dichtbij staat, zie je geen verf, maar miljoenen kleine steekjes garen. Dit kunstwerk komt niet van de schildersezel, maar van onder de naaimachine. Wie denkt dat je met een naaimachine alleen functioneel kleding kan maken en zomen kan leggen, heeft het mis.

Tientallen van deze ’genaaide’ kunstwerken zijn geselecteerd door de Duitse naaimachinefabrikant Pfaff, die voor de vierde keer de internationale wedstrijd ’Pfaff Art Embroidery Challenge’ organiseert. Het werk van 49 kunstenaars uit achttien verschillende landen hangt op de tentoonstelling ’Landscape – Let us travel’ in Museum de Kantfabriek in Horst. Daarmee mag dit Limburgs stadje zich meten met de wereldsteden Londen en Parijs, waar deze tentoonstelling eerder te zien was.

De meeste kunstwerken beelden – naar het thema van de wedstrijd – een landschap of reis uit. Enkele lijken net schilderijen of zelfs foto’s, maar er zijn ook driedimensionale sculpturen, zoals ’Ruined Forest’ van de Australische Karen Richard’s, die de tweede prijs won. Of een speelgoedauto met een geborduurde laklaag. Alle kunstwerken zijn met de naaimachine vervaardigd, maar soms zijn ook andere borduurtechnieken en software gebruikt. En hier wordt het technisch, want bij het gebruik van de nieuwste borduurmachines komt heel wat computerkennis kijken. „Door de software zijn de mogelijkheden onbeperkt. Alles wat je met de hand kan, kan sneller en beter met de machine”, zegt Margreet Hilhorst van Pfaff. Foto’s kunnen worden ingescand, gewenste kleuren en steken aangevinkt en ingevoerd via de usb-ingang van de borduurmachine, die het werk doet.

Naast deze tentoonstelling, geeft de vaste collectie van De Kantfabriek inzicht in de kantindustrie uit deze streek. Horst en omstreken kennen namelijk een rijke textieltraditie, vertelt Jan Janssen (70) die vanaf het begin verbonden was aan het museum. „Tilburg en Twente staan bekend om hun textiel, maar Horst had de grootste dichtheid van thuiswevers.” Kant was vroeger een statussymbool en zelfs duurder dan goud. Alleen rijke mensen konden zich een subtiel kanten biesje veroorloven of een kanten hoofddeksel voor het zondagse kerkbezoek. Pas in de negentiende eeuw – met de komst van de kantklosmachines – werd het betaalbaar voor het grote publiek, en na de Tweede Wereldoorlog werd kant nog goedkoper toen het synthetische garen beschikbaar kwam.

„Toch wordt kant vaak gezien als iets oubolligs of tuttigs. Denk aan de kanten tafelkleedjes, schorten, theemutsen of de kanten biesjes van kinderjurkjes”, zegt Tineke Geurts (56) van De Kantfabriek. Ondertussen zet ze de oorverdovend harde kantklosmachine aan. De klossen garen staan in een kring, dansen om elkaar heen en zo ontstaat in een handomdraai een ingewikkeld kantmotief.

De naaimachine stikt de moderne variant van deze ingewikkelde motieven, zoals te zien op de tentoonstelling. Naast de doeken met ontelbare kleine naaimachinesteekjes zijn er ook een paar kunstwerken waarin – naar het thema reizen – landkaarten zijn vastgenaaid. De wegen van de papieren landkaart worden doorkuist door het garen dat geheel nieuwe wegen stikt.

'See the USA', van Cindy Hickock. De laklaag is geborduurd. (Trouw) Beeld
'See the USA', van Cindy Hickock. De laklaag is geborduurd. (Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden