Schijn des kwaads

Tot ver in de jaren zestig huldigde menig journalist het standpunt: politici, daar praat je niet mee, daar schrijf je over. Journalisten volgden het politieke proces vanaf de publieke tribune en men liet het schrijven van commentaren over aan KVP-leider Romme (de Volkskrant), aan ARP-leider Bruins Slot (Trouw), of aan een door het partijbestuur van de PvdA benoemde hoofdredacteur (Het Vrije Volk). Zelfs de onafhankelijke Telegraaf besteedde het schrijven van veel van zijn hoofdartikelen uit aan de ultrarechtse CHU-politicus Gerretson.

Aan deze partijpolitieke bevoogding werd in de daarop volgende jaren abrupt een eind gemaakt, wat overigens in niet alle gevallen resulteerde in een kritische, onafhankelijke vorm van journalistiek. Jan Nagels Vara-radioprogramma 'In de rooie haan' bijvoorbeeld, stelde zich ten doel een radicaal links gedachtegoed te propageren. Daarom rekende Nagel het tot zijn journalistieke taak CDA'ers en VVD'ers te ontmaskeren als reactionaire krachten, om zo de weg vrij te maken voor een linkse meerderheid.

Daarom verbaasde het mij niet dat hij de val van Pim Fortuyn toeschreef aan een complot. Een denktank van de PvdA zou een campagne in elkaar hebben gezet om Leefbaar Nederland in de rechtse hoek te drukken. Ten bewijze van deze aantijging wapperde hij met een papiertje waarmee het bestaan onthuld werd van de werkgroep 'Partijpolitieke processen' van de Wiardi Beckmanstichting, waarvan behalve een aantal wetenschappers, (ex-)politici en ambtenaren ook enkele politieke commentatoren lid zijn, waaronder mijn persoon. Daarmee ook was de schijn des kwaads gewekt. Journalisten zouden zich om met Theo Gerritse van het Algemeen Dagblad te spreken als een 'mol' hebben laten ontmaskeren. Of zoals Pamela Hemelrijk in diezelfde krant stelde: zij zullen er niet voor terugdeinzen om sympathisanten van Pim Fortuyn te 'intimideren'.

Ondertussen praten we over een werkgroep die zich nog het best laat omschrijven als een discussiegezelschap dat geïnteresseerd is in politieke processen. Ze staat open voor leden en niet-leden van de PvdA. Ze stelt geen rapporten op, neemt geen standpunten in, laat zich ook niet sturen door de WBS of door de PvdA. De werkgroep stelt haar eigen agenda vast, op grond waarvan maandelijks een inleider wordt uitgenodigd over een politiek onderwerp. Vaak is dat iemand uit hun midden, soms een CDA'er, soms ook een promovendus. Het papiertje waarmee Nagel wapperde was het verslag van de bijeenkomst waarop hij de gastspreker was.

Maar, zullen Nagel en het AD tegenwerpen: hoe je het ook bekijkt, het is een geïnstitutionaliseerde bijeenkomst onder de paraplu van een met de PvdA gelieerde instelling. Dat is waar. De WBS is weliswaar geen onderdeel van de PvdA, maar staat wel ten dienste van de sociaal-democratie. Wat heeft een commentator daar te zoeken? Eenvoudig dit: iedere poging om het gedachtegoed van een politieke stroming in haar consequenties te doordenken is voor hem de moeite waard. Reden ook waarom althans deze commentor openstaat voor soortgelijke discussies van andere politieke stromingen. Punt is alleen dat zij daar niet zo'n leuk clubje voor in het leven hebben geroepen, zodat mijn discussie met die partijen meer op ad hoc-basis plaatsvindt.

Met dit alles zijn we ver afgedwaald van de beschuldiging dat wij als denktank een campagne tegen LN op touw hebben gezet. Wat blijft is de schijn van in dit geval linkse vooringenomenheid. Dat is een schijn waartegen geen enkele code bestand is. Iemand die de samenstelling van het stichtingsbestuur van Trouw bestudeert, zou net zo goed kunnen beweren dat er van 'rechtse' vooringenomenheid sprake is. De lezer zal daarom een commentator/columnist vooral moeten beoordelen op wat hij schrijft: daaruit zal zijn onafhankelijkheid moeten blijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden