Schietpartij raakt meerdere open zenuwen in de VS

Blanke dader schiet zwarte kerkgangers dood. Maar Obama lijkt niet te geloven in een nieuw debat over wapenregulering

Negen nietsvermoedende mensen doodgeschoten, de dader een blanke jongeman die het expliciet op zwarten had gemunt, in een kerk die voor zwarten een bijzondere betekenis heeft. De schietpartij in Charleston in South Carolina woensdagavond had alles om Amerika van zijn stuk te brengen.

Maar dat het de VS ook op andere gedachten zal brengen over de wijsheid om iedereen zijn vuurwapen te gunnen, is niet waarschijnlijk. Een grimmige president Barack Obama leek zich daar bij neer te leggen in een toespraak, waarin hij memoreerde dat hij enkele van de slachtoffers, onder wie dominee Clementa Pinckney, persoonlijk kende. Pinckney was ook lid van de senaat van South Carolina.

"We weten dat opnieuw onschuldige mensen zijn gedood, onder andere doordat iemand die mensen kwaad wilde doen geen enkel probleem had om aan een vuurwapen te komen. (...) We kunnen daar iets aan doen. Ik zeg dat in de wetenschap dat de politieke verhoudingen hier in de hoofdstad veel wegen daarnaartoe blokkeren. Maar ooit wordt het belangrijk voor de Amerikanen om er greep op te krijgen."

De schutter, de 21-jarige Dylann Storm Roof, was naar een bijbelstudie-bijeenkomst gekomen in de Emanuel-kerk, had volgens een familielid van een van de aanwezigen gevraagd wie de dominee was, en zat een uur lang naast hem te luisteren. Daarna begon hij te schieten. Tegen iemand die hem probeerde te overreden, zou hij gezegd hebben: "Ik moet het doen. Jullie verkrachten onze vrouwen en nemen ons land over."

Dat Roof racistische ideeën koesterde, bleek ook uit zijn Facebook-foto, waarop hij insignes droeg met de vlaggen van Rhodesië (nu Zimbabwe) en Zuid-Afrika uit de periode dat die landen nog door blanke minderheden werden geregeerd. Hij kon na zijn vertrek uit de kerk snel worden opgepakt, doordat hijzelf en zijn auto goed te zien waren op beelden van een beveiligingscamera.

De aanslag valt in meerdere categorieën die de Amerikanen in het bijzonder bezighouden. Het is zonder twijfel een 'hate crime', waarbij iemand het slachtoffer is omdat hij tot een bepaalde groep behoort. En het was een 'active shooter', iemand die op pad gaat om veel mensen te doden. Terwijl in de Verenigde Staten het aantal moorden al jaren daalt, neemt dat soort gebeurtenissen - inclusief expedities waarbij het de schutter niet lukt om iemand te doden - de laatste jaren toe. In de jaren 2007-2013, meldde de FBI vorig jaar, viel zoiets elke drie weken voor. Maar het aantal slachtoffers was maar klein ten opzichte van het totale aantal doden door vuurwapens: 0,3 procent.

Dat neemt niet weg dat die schietpartijen telkens weer schokken. De gouverneur van South Carolina, Nikki Haley, betuigde in tranen haar medeleven. Maar Obama was eerder boos dan verdrietig, en citeerde Martin Luther King, die in 1963 over de slachtoffers van een bomaanslag op een zwarte kerk in Alabama zei: "We moeten ons niet alleen bezighouden met wie hen vermoordde, maar ook over het systeem, de manier van leven, de denkwijze die de moorden voortbracht".

undefined

'Moeder Emanuel' is een kerk met historie

Net als veel zwarten verwees president Obama naar het godshuis in de binnenstad van Charleston als 'Moeder Emanuel'. Op die plaats ontstond in 1816 de eerste kerkgemeente in het Amerikaanse Zuiden van de African Methodist Episcopal Church (AME), op zijn beurt het eerste zelfstandige zwarte kerkgenootschap in de VS. De AME splitste zich in 1816 af van de algemene Methodistische kerk.

Een van de oprichters van de gemeente was Denmark Vesey, een slaaf die zichzelf had vrijgekocht en in 1822 een slavenopstand wilde beginnen. Hij werd opgehangen en de kerk werd in brand gestoken. Tot na de burgeroorlog en de afschaffing van de slavernij moesten de gemeenteleden het zonder gebouw doen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden