ReportageScheveningen

Scheveningse visafslag wordt een rijksmonument - maar zit daar niet op te wachten

De Scheveningse Visafslag is een Rijksmonument geworden.  Beeld Inge Van Mill
De Scheveningse Visafslag is een Rijksmonument geworden.Beeld Inge Van Mill

De visafslag op Scheveningen wordt een rijksmonument. Maar daar zijn ze helemaal niet blij mee want het pand is oud en de afslag wil uitbreiden.

Na een week op zee stapt schipper Cor Daalder (51) van zijn boot, de Texel 68. “Moh (Goedemorgen, red)”, roept hij naar Wim Harteveld, manager van de Visafslag. En terwijl zijn opbrengst, vooral tong, in bakken ijs aan wal wordt gehesen wijst hij naar de sorteerhal. “Dus dit wordt een rijksmonument?” Matroos Meindert Visser (35) snapt het ook niet. “Wij zijn daarvoor misschien te nuchter. Dit is een werkplek. Als we er maar vissies kunnen verkopen.”

Toch wordt de afslag een monument. De gemeente Den Haag heeft daarvoor onlangs de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een positief advies gegeven. Verantwoordelijk wethouder Robert van Asten (D66) is er trots op. “We behouden daarmee de geschiedenis van een plek die belangrijk is voor de identiteit van Scheveningen. Een unieke plek met bedrijvigheid die Den Haag na de oorlog uit het slop heeft getrokken.” De afslag is ook een symbool voor de naoorlogse schaalvergroting van de zeevisserij.

Voor Leen van der Plas (68) is de nieuwe status van het gebouw ‘meer een ding voor de buitenkant’. In knaloranje handschoenen gooit hij om 06.00 uur de tong van schipper Daalder op maat en gewicht in rode kisten. “Een rijksmonument ja, lekker boeiend denken we hier.” De goedlachse Scheveninger, zelf visser geweest, weet dat het in ieder geval geen kantineonderwerp is. “Dit is een oud gebouw en dat opknappen is natuurlijk lastiger als het een monument is met regeltjes enzo. Ja, dat gaat een hele hoop centjes kosten.”

null Beeld Inge Van Mill
Beeld Inge Van Mill

Extra kosten

En dat is precies waarom de eigenaar van de afslag, ondernemer Johan van Nieuwenhuijzen, niet blij is dat het gebouw van status veranderd. “Ik bekijk het zakelijk en kijk naar de toekomst”, zegt hij. “We moeten hier concurreren met visafslagen uit de hele wereld en die hebben allemaal nieuwe panden. Dat het een monument wordt zorgt voor beperkingen en extra kosten.”

Van Nieuwenhuijzen mag niets veranderen aan de contouren van het gebouw en als hij wil verbouwen gelden daarvoor strengere regels. Dat terwijl hij werkte aan grote vernieuwingsplannen. “Om toekomstbestendig te zijn moet er iets aan de fundering en de isolatie gebeuren. In verhouding met nieuwbouw (ongeveer vijf miljoen euro) gaat het opknappen van dit pand zeventien miljoen kosten en daar baal ik van”, zegt hij.

Toch zegt hij ook oog te hebben voor de geschiedenis van het pand . “Het geeft natuurlijk inzicht in de historische bouwtechnologie maar daarvoor hoeft niet de gehele 8.000 vierkante meter beschermd te worden. Hij zou graag de kop van het gebouw (het deel dat op palen in het water staat) in originele staat behouden en voor de rest plannen maken om de logistiek te verbeteren. “Dat kan omdat het goed gaat, jaarlijks wordt en negenduizend ton vis geveild.”

De Visafslag werd ontworpen in 1964 door Sjoerd Schamhart en wordt gekenmerkt door zijn kartelvormige daken en de uitgebeitelde patronen aan de binnenkant. Voor manager Wim Harteveld is de plek een tweede thuis. Maar terwijl hij door de schouwruimte – daar waar kopers de gesorteerde kratten vis bekijken – loopt moet hij bekennen dat hij het echt een foeilelijk gebouw vindt. “Ja ik vind er niks aan maar dat is persoonlijk hoor”, zegt hij. Wat hij wel begrijpt is dat er geen plek is zoals deze, wat het natuurlijk wel uniek maakt. Ineens versnelt hij zijn pas, hij moet opschieten het is bijna half acht en hij is vandaag veilingmeester.

null Beeld Inge Van Mill
Beeld Inge Van Mill

Digitale veilingklok

Hij neemt plaats in de zogenaamde mijn, de plek waar geveild wordt. Ook het domein van Gijsbert Spek van PEFA die de ICT van de veiling verzorgd. Via zijn systeem kunnen ook internationale kopers online inloggen en meebieden. Op de ramen is verf geklad zodat de zon de beamer met daarop de klok niet doet vervagen. Aan een tribune van tafels zitten de kopers achter een computerscherm. De ruimte ruikt muf, in de tafels zitten asbakken. “Het is niet een plek waar je internationale klanten mee naar toe neemt”, geeft Spek toe.

Volgens hem is de grootte en indeling van het pand onhandig geworden nu er minder mensen nodig zijn vanwege de digitalisering. “Vroeger zaten er wel twintig mensen op grote vellen de administratie van de biedingen te verwerken en alles ging cash dus er zaten ook banken in het gebouw. Daarnaast zet de omliggende nieuwbouw het gebied onder druk.” Hij wijst naar buiten door een raam dat maar deels met verf bedekt is. “En daar komt een mega-hotel en daar staan allemaal nieuwbouwwoningen.”

“Ik wil ervoor waken dat we een vlag op een modderschuit worden”, zegt Van Nieuwenhuijzen. Volgens wethouder Van Asten zal dat meevallen. “Het is niet zo dat er aan een monument niets gedaan mag worden. En ja, verbouwen gaat geld kosten maar daarvoor zijn ook genoeg erfgoedsubsidies. Hij wil graag helpen die te vinden.” Voor de mensen die voor dag en dauw opstaan voor de vis zal het weinig uitmaken, als zij maar kunnen werken.

Lees ook:

De Noorse zalmindustrie verloor miljoenen vissen door giftige algen.

Wie over de Noorse zalmindustrie leest, ontkomt niet aan grote getallen. De plaatselijke wolken met giftige algen die sinds half mei de Noorse noordkust teisteren, doodden tot nu 8,2 miljoen vissen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden