Schets Hermans voor vroege roman ontdekt

Van onze kunstredactie LEIDEN - In de bibliotheek van Willem Frederik Hermans die afgelopen december in Amsterdam werd geveild, is een belangrijk manuscript ontdekt. Piet van Winden van antiquariaat AIOLOZ in Leiden kocht op de veiling een klein kladblokblaadje met handgeschreven aantekeningen van Hermans. Dat het notities van Hermans bij zijn eigen vroege werk betrof, was al duidelijk. Toch had niemand gezien dat hij op de andere zijde van het blaadje in grote lijnen de gehele opzet van zijn roman 'De tranen der Acacia's' had geschreven.

In telegramstijl laat Hermans op het vergeelde velletje de belangrijkste handelingen uit 'De tranen' passeren: de legendarische ruzies van de hoofdpersoon Arthur met de grootmoeder, de moord op de ondergedoken Duitser Ernst en de lift naar Brussel. Aan de andere kant staan wat losse dialogen, waarvan sommige wel en andere niet in de roman terecht zijn gekomen. Verdwenen is bijvoorbeeld deze komische scène: 'Opoe in Brussel zit op stilletje aan tafel. Soms hoort men blub, blub. Dan zegt de kleinzoon: Daar gaan de peertjes.''

Toch heeft Hermans zich verder vrij strikt aan zijn eigen synopsis gehouden. Dat lijkt erop te wijzen dat Hermans de handelingen van het boek niet met grote tussenpozen heeft opgesteld - in tegenstelling tot wat veel critici tot nu toe dachten. Hermans moet het blaadje vóór mei 1946 hebben beschreven, nog voordat het eerste hoofdstuk van de roman als feuilleton in het tijdschrift 'Criterium' werd gepubliceerd, en dus ook nog voordat zijn debuut 'Conserve' in 1947 in druk verscheen.

Piet van Winden vermoedt dat het blaadje als bladwijzer in een van Hermans' oudere boeken heeft gezeten zonder dat de schrijver zich daarvan bewust was. Van Winden is zich in elk geval zelf heel goed bewust van het belang van het blaadje. Hij heeft het in eerste instantie aan het Letterkundig Museum aangeboden. Van Winden, die zelf voor 3500 gulden voor het blaadje betaalde, heeft nog geen reactie van het museum gekregen. Voor het publiek zijn de notities van Hermans, geschreven in hanepoten, de komende drie dagen te zien op de 17de European Antiquarian Book & Print Fair in de Amsterdamse RAI.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden