Opinie

Scherper toezicht nodig op de financiële wereld

ING-topman Jan Hommen kreeg een bonus van meer dan een miljoen. Beeld ANP
ING-topman Jan Hommen kreeg een bonus van meer dan een miljoen.Beeld ANP

Het is niet genoeg dat media de geldstromen blootleggen en consumenten hun geld weghalen bij gewetenloze banken

De Amerikaanse Senaat publiceerde op 13 april een rapport over 'Wall Street en de financiële crisis'. Het maakte volgens de hoogleraren Lubbers en Van Seters indruk. De Tilburgse hoogleraren bepleiten (Podium, 6 mei) een aanpak waarbij de samenleving financieel meer het heft in eigen hand neemt. Zo zouden de media geldstromen inzichtelijk kunnen maken, terwijl consumenten hun geld weg kunnen halen bij onethisch opererende banken. Zulke concrete acties zouden de hebzucht bij de banken terugdringen en het casinokapitalisme bedwingen.

Lubbers en Van Seters hebben beslist gelijk dat consumenten en de media mogelijkheden hebben om banken kritisch te volgen. De recente commotie over de bonus van ING-topman Jan Hommen en de reactie daarop door de raad van commissarissen spreken boekdelen. Openlijk gaven de commissarissen toe het publieke sentiment onvoldoende te hebben ingeschat.

Toch zullen publieke acties de hebzucht binnen financiële instellingen niet zomaar beteugelen, of zullen ze verandering brengen in de fundamenten van het financiële stelsel. Dat heeft alles te maken met de enorme verwevenheid in de financiële sector en de complexiteit van de financiële dienstverlening.

De crisis is veroorzaakt door de regeringen onder Clinton en Bush, die er alles aan deden het particulier huizenbezit in de Verenigde Staten te bevorderen, terwijl de Federal Reserve een bijzonder ruim financieel beleid voerde. Geld lenen kostte vele jaren vrijwel niets in de VS, om de economie op koers te houden na 09/11. Financiële instellingen kregen ruime mogelijkheden om innovaties door te voeren.

Voor 1999 was het niet mogelijk dat een investeringsbank via aandelenbezit mede-eigenaar was van een commerciële bank. Na goedkeuring door het Amerikaanse Congres van een speciale wet, die door de financi-ele wereld met enthousiasme werd begroet, konden de zakenbanken de tegoeden van de door hen overgenomen commerciële banken aanwenden voor risicovolle investeringen. In plaats van zekerheden aan te brengen tussen de verschillende segmenten in de financiële wereld, nam het Congres onder druk van de financiële wereld juist beschermingsconstructies weg.

In een dergelijke situatie complexe producten aanbieden met het karakter van een piramidespel is als het spelen met lucifers naast een lekkende benzinepomp in een woonwijk.

De Amerikaanse hoogleraar Robert Shiller duidde dit ooit aan als een vorm van 'speculatief enthousiasme' dat leidt tot collectieve irrationaliteit. Beleggers, overheden, toezichthouders, banken, maar ook consumenten, zien de risico's niet langer van de investeringen. Men loopt elkaar achterna zonder de essentie en de gevolgen van het handelen te begrijpen.

De gedachte van de hoogleraren Lubbers en Van Seters is sympathiek en kan aan de oppervlakte ook bijdragen aan bewustwording over de rol van financiële instellingen. Maar het voorstel heeft veel weg van het verschuiven van de dekstoelen op de Titanic.

Een voordurend veranderende financiële wereld vraagt om overheden en toezichthouders die scherp blijven en consumenten die de overheden en toezichthouders scherp houden. Voorkomen moet worden dat overheden zwakke knieën krijgen en zelf gaan geloven in de irrationele beloften van het casinokapitalisme.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden