Scherm kinderen af van angstige realiteit

De aanslagen in de VS en de gevolgen daarvan zijn niet uit te leggen aan kinderen. Voor volwassenen is het al nauwelijks te begrijpen. Het is het beste kinderen af te schermen en de televisie te mijden. Zelfs boven de twaalf jaar moeten kinderen vooral gerustgesteld worden.

Hoe vertellen we het onze kinderen? Hoe moeten we de aanslag in Amerika voor kinderen 'pedagogisch' vertalen? Ik wist het echt niet, de afgelopen weken.

Is er wel een pedagogisch antwoord mogelijk op deze verschrikkelijke gebeurtenissen? In wat voor wereld groeien onze kinderen opt Ik zat met mijn handen in het haar, totdat ik las over een Afghaanse onderwijzer, Mahmoed Sjah-Sedihi. Hij kan niet weg uit Kaboel omdat hij daar geen geld voor heeft. Hij heeft in zijn huis een afdak gebouwd als provisorische bescherming tegen raketaanvallen. ,,Dat is vooral om de kinderen gerust te stellen. Ik geloof niet dat het ons echt kan beschermen.'' (Trouw, 10 oktober).

Wat een liefde en kracht spreekt hier uit. Dat iemand onder dergelijke levensbedreigende omstandigheden zo volhardt in het doorgeven van het leven aan zijn kinderen. Hij zegt daarmee als het ware tegen ze: wat er ook gebeurt, ik ben bij jullie en ik zal jullie zo goed ik kan beschermen. Zelf weet hij dat het afdak niet zal helpen, maar hij maakt onderscheid tussen zijn eigen kennis en de behoefte van zijn kinderen om gerustgesteld te worden.

Ik lees de krant beter dan ooit en kijk regelmatiger naar het journaal en actualiteitenprogramma's. Maar begrijpen doe ik het niet. Ik weet te weinig van de islam, van de Taliban, het conflict in het Midden-Oosten. Het is te complex voor mij. Dat geeft een kwetsbaar, machteloos gevoel. Hoe moeten ouders dan uitleg geven aan hun jonge kinderen en ze geruststellen? Vroeger was de wereld nog begrijpelijk en overzichtelijk. Dat kan allang niet meer en na 11 september zeker niet meer.

Maar net als Mahmoed Sjah Sedihi kunnen we wel een afdak bouwen, figuurlijk gesproken, voor onze kinderen. Misschien ook een provisorisch afdak, en dan als bescherming tegen het bombardement van informatie waaraan de kinderen zijn blootgesteld.

Ouders die hun kinderen altijd al beperkt televisie hebben laten kijken, zijn daarbij in het voordeel. In deze tijd is het actueler dan ooit om er op te blijven hameren dat jonge kinderen onder de zes jaar heel goed zonder televisie kunnen en dat kinderen tussen de zes en twaalf jaar zouden kunnen volstaan met educatieve programma's en mooie kinderseries of films.

Als jonge kinderen de confrontatie aanmoeten met lijden en dood, dan graag in hun eigen directe omgeving. Als ze ergens bang voor moeten zijn, is het voor papa en mama die misschien wel niet thuiskomen omdat ze een ongeluk krijgen.

De angst, het verdriet, de agressie rondom de verschrikkelijke gebeurtenissen van nu, zijn voor volwassenen in wezen al te groot, laat staan voor kinderen. Er is echt geen andere oplossing dan hen af te schermen, als dat nog kan, ze gerust te stellen en te zeggen dat zoiets hier niet zal gebeuren.

Voor de kinderen vanaf twaalf jaar zal in feite hetzelfde nodig zijn, maar dan op een ander niveau. Ook bij hen zal het geruststellen centraal moeten staan, maar dan meer via praten, informeren en discussiëren. Laat dan bij het proberen te begrijpen hoe dit allemaal kon gebeuren, de hoop centraal staan. Op macro-niveau, door te benadrukken dat de wereldleiders niet onbezonnen te werk gaan bijvoorbeeld. Door te vertellen dat voor het eerst een heleboel landen -met verschillende achtergronden en culturen- het met elkaar eens zijn in de strijd tegen het terrorisme. Dat de grote wereldreligies allen vrede, gerechtigheid en liefde als belangrijke waarden in zich dragen. Dat er veel ongelijkheid en onrecht in de wereld is, en dat deze gebeurtenissen misschien het begin kunnen zijn van verandering hierin.

Op micro-niveau door te laten zien dat er in de ellende veel zorg is van mensen voor elkaar. Zo zijn er bij de reddingsoperaties bij de Twin Towers in New York tientallen hulpverleners omgekomen. Zij stelden het verlenen van hulp aan anderen boven hun eigen veiligheid en hun eigen leven.

Dat zijn tekenen van hoop voor onze kinderen, zoals het afdakje van de Afghaanse vader dat is voor zijn kinderen.

Dat is een 'pedagogie van de hoop' (Lea Dasberg) in de angstaanjagende werkelijkheid van nu.

Els Lodewijks-Frencken is theoretisch pedagoge.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden