Scheringa kwam te laat in beeld om het tij te keren

Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Bij DSB weten ze er alles van.

Vertrouwen in elkaar en in instituties zoals banken is noodzakelijk in onze samenleving. Dit wil niet zeggen dat je alles en iedereen maar blindelings moet vertrouwen, maar dat zonder vertrouwen een samenleving onmogelijk en ondenkbaar is.

Je moet een onbezorgde duik in zee durven nemen, terwijl je portemonnee, mobieltje en horloge in je schoenen, maar toch onbeheerd, op het strand liggen. Bij gebrek aan vertrouwen moet alles worden bewaakt, vastgelegd en gecontroleerd. Bovendien ontstaan er voortdurend conflicten die juridisch moeten worden uitgevochten. Zie de affaire rond de DSB Bank.

Bij vertrouwen is een duidelijke afspraak en een handdruk voldoende om een transactie goed te laten verlopen. Bij vertrouwen zijn er minder zekerheden en onderpanden nodig en verlopen transacties sneller en efficiënter.

De bank van Dirk Scheringa is ten onder gegaan door gebrek aan vertrouwen. We hebben gezien hoe snel dat tot de ondergang kan leiden. Rekeninghouders en spaarders kunnen via internet à la minute hun spaargeld weghalen en zo bijdragen aan de ondergang van de bank. Bij een verzekeraar verloopt een dergelijk proces minder snel. Consumenten kunnen hun verzekering pas met ingang van de eerstvolgende vervaldag opzeggen. Een verzekeringsmaatschappij heeft dus meer tijd dan een spaarbank om het vertrouwen te herstellen.

Er bestaat een groot verschil tussen het vertrouwen in instituties en vertrouwen in personen. In een interview zei iemand dat hij tussenpersonen niet vertrouwde, want die zijn er vooral op uit om provisie op te strijken. Maar hij vertrouwde wel zijn eigen tussenpersoon, die in zijn eigen dorp woont, want dat is Piet de Weerd, een sympathieke en betrouwbare man.

Hetzelfde zien we bij de DSB Bank. Naar aanleiding van uitzendingen van consumentenprogramma’s als Radar vonden veel kijkers DSB een gewetenloze bank, die consumenten veel te veel laat betalen voor hun hypotheken. Maar nu vinden mensen Dirk Scheringa een sympathieke en betrokken man die hard strijdt voor het behoud van zijn bank.

En denk eens aan al die mensen in Wognum die werkloos worden als de DSB Bank verdwijnt. Die instelling zelf is een ’anonieme’ institutie, maar Dirk Scheringa is een levend persoon, bovendien een underdog die strijdt tegen grote en vaak ’anonieme’ machten. Scheringa had dus eerder in beeld moeten komen om deze sympathie op te wekken en vertrouwen te winnen. Misschien was de DSB Bank dan wel gered.

Op dezelfde manier blijven het ministerie van financiën en de Nederlandse Bank ’anonieme’ instituties, maar worden Wouter Bos en Nout Wellink al dan niet sympathieke en betrouwbare personen gevonden. Veel charitatieve instellingen kiezen een bekende Nederlander als boegbeeld en verhogen hiermee de sympathie, het vertrouwen, het aantal en de hoogte van de donaties.

Vertrouwen in een persoon kan snel ontstaan, maar ook snel verdwijnen, afhankelijk van wat die persoon doet en uitstraalt. Van belang hierbij zijn authenticiteit: ’gewoon’ en ’echt’ zijn en je niet anders voordoen dan je bent. Ook goede bedoelingen (benevolentia) spelen mee: strijden voor een goede zaak (werkgelegenheid) en niet alleen voor eigenbelang.

Integriteit is ook belangrijk, maar daar zat bij DSB en Scheringa een probleem. Daar scoorden ze niet hoog op voor veel mensen. Blijkbaar was dat in de publieke opinie minder belangrijk dan authenticiteit en goede bedoelingen. Het zoeklicht was ook verschoven, van DSB Bank met zijn klanten naar DSB Bank met zijn personeel. Bovendien zagen we Scheringa vooral als een actieve persoon bij de rechtbank, in onderhandelingen en bij ’zijn’ mensen in Wognum, en niet alleen maar in een praatprogramma.

„Vertrouwen komt te voet en gaat te paard” is een bekende uitspraak. Vertrouwen in instituties komt inderdaad langzaam op gang (’te voet’), maar vertrouwen in personen kan snel (’te paard’) komen en verdwijnen. Over een aantal weken zijn de meeste mensen Dirk Scheringa weer vergeten en zal bij de afhandeling van het faillissement het negatieve beeld van de DSB Bank weer overheersen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden