Review

Scheppende dirigent weerstaat duivelse acteur

Als de heren en dames van het Nederlands Kamerkoor in stemmig zwart de trappen naar het podium afdalen, begroeten de jongeren in de grote zaal van het Concertgebouw hen met overdonderend applaus. Even later komt Frans Brüggen op en dan gaat de zaal over op gefluit en gejoel, alsof de dirigent de ster in een popconcert is.

Het Orkest van de Achttiende Eeuw en het Nederlands Kamerkoor speelden afgelopen dinsdag een bewerking van 'Die Schöpfung' van Joseph Haydn voor een stampvolle zaal middelbare scholieren.

Het concert is de afsluiting van het eerste 'CKV-project'- voor het schoolvak culturele en kunstzinnige vorming - van de nieuwe educatieafdeling van het Concertgebouw. Onder de titel 'Schep je eigen meesterwerk' kregen zo'n vijfhonderd leerlingen les rond het thema 'schepping' om zich op het concertbezoek voor te bereiden.

Ze luisterden naar andere muzikale scheppingsverhalen als 'La Création du Monde' van jazzmusicus Darius Milhaud en 'Earth's Creation' van Stevie Wonder. Ze dansten, speelden klankstukken en droegen verhalen uit allerlei culturen voor. En tot slot bekeken ze een serie kunstwerken van schilders als Kandinsky en Mondriaan in Het Stedelijk Museum, om ook van de schepping in de moderne kunst te leren genieten.

De muziektheorie en de teksten in het begeleidende lesmateriaal 'Rondom Schepping' zijn voorzien van originele en verhelderende opdrachten, maar hier en daar wat droog geschreven. Zo kunnen de jongeren in de inleiding lezen: ,,Je wordt ook geconfronteerd met niet-westerse culturen en minder traditionele muziek''.

De levensloop van Haydn zal vermoedelijk weinig herkenning oproepen. Een citaat van de componist: ,,Nog nooit ben ik zo vroom geweest als toen ik 'Die Schöpfung' schreef. Iedere dag knielde ik voor God en bad om kracht om het werk te kunnen voortzetten.'' Maar als geheel lijkt het veelzijdige project absoluut zijn vruchten af te werpen, want bij aanvang van het concert zit de stemming er goed in.

Als Brüggen de handen heft en orkest en koor de eerste tonen in willen zetten, weerklinkt achterin de zaal: ,,Nee, niet doen!'' Acteur Hans Dagelet rent naar voren en roept tegen de jongeren in de zaal: ,,Hij gaat de schepping van de wereld doen. Dat wordt toch niks? Daar is hij veel te oud voor!''

In deze versie van het muzikale scheppingsverhaal van de wereld is de dirigent God, en probeert de Duivel hem uit alle macht van zijn plan te weerhouden. Dagelet klimt op het podium, stookt onrust in de zaal en spreekt de solisten aan als 'schijnheiligen'. Maar onverbiddelijk begint de zwijgende Brüggen aan 'de eerste dag'. Drie aartsengelen -sopraan Johanette Zomer als Gabriel, tenor Marcel Beekman als Uriel en bas David Wilson Johnson als Raphael- zingen het verhaal. Het Orkest van de Achttiende Eeuw verklankt het eerste licht na de duisternis, de woeste oceanen en de opgang van de zon.

De jongeren lijken gegrepen door de sfeer in de zaal en de klanken van de klassieke muziek. Ze lachen om de geweldig geacteerde intermezzo's van Dagelet. Ze luisteren geconcentreerd of fluisteren zachtjes met elkaar en sommige stelletjes lijken zelfs -met het hoofd op de schouder van de ander- weg te dromen op de golven van de muziek.

Maar nadat op de vijfde dag de vogels en de vissen muzikaal in het leven zijn geroepen, verslapt de aandacht hier en daar. Een jongen voor mij begint sms-berichten te versturen met zijn mobieltje en op het eerste balkon staan twee jongens komisch fladderende vogels te mimen. Terwijl op de zesde dag Adam en Eva ontwaken, gaan ze op het balkon over op een nep-striptease. Maar als in het slotkoor overweldigend 'Singt dem Herren alle Stimmen' klinkt, zijn ze er allemaal weer bij. De theatrale versie van 'Die Schöpfung' is een schot in de roos en doet verlangen naar het volgende CKV-project.

Terwijl de scholieren en masse bij de garderobe staan, hoor je ze enthousiast tegen elkaar zeggen dat het mooi was. Alleen een meisje zegt tegen haar vriendin: ,,Het duurde te lang, maar dat kwam gewoon door die stoelen. Je kunt daar totaal niet op onderuit zakken.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden